<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"><channel><title>imbryczek</title><description>Notatki pisane przy świecy i herbacie, o RPG, filozofii, AI.</description><link>https://imbryczek.com/</link><item><title>Dieta Popkulturowa</title><link>https://imbryczek.com/posts/dieta-popkulturowa/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/dieta-popkulturowa/</guid><description>O tym, czym powinien żywić się mózg erpegowca.</description><pubDate>Sun, 08 Nov 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/uczta.jpg&quot; alt=&quot;Uczta u Benvenuta Celliniego&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Uczta u Benvenuta Celliniego — Zygmunt Waliszewski, 1933&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Każdy maniak gier fabularnych po przeczytaniu dobrej książki lub zobaczeniu inspirującego filmu od razu zacznie w głowie snuć pomysły na nową postać albo sesję. Sam od kilku lat prowadzę notatnik, gdzie kolekcjonuję patenty na zwariowane i oryginalne sytuacje do wykorzystania przy moim stole. Ale to nie wszystko. Aby z konsumenta treści stać się ich twórcą (a każdy biorący udział w sesjach RPG poniekąd nim jest), trzeba karmić swoją wyobraźnię dobrą kulturą. Ale jak zdefiniować to &amp;quot;dobrą&amp;quot;?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Z jednej strony każdy ma swój indywidualny gust (no na przykład mnie ruszy bardziej głęboka fabuła niż barwne opisy miejsc lub zdjęcia). Z drugiej, gdzieś jest to &lt;em&gt;coś&lt;/em&gt;, co sprawia, że dzieło staje się uznane na całym świecie i kochane przez miliony. Mimo tak wielu różnic pokoleniowych, kulturowych czy osobistych preferencji, musi istnieć jakiś magiczny przepis, aby poruszać ludzkie serca.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Głód Wrażeń&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Nieograniczony dostęp do mediów spowodował u mnie efekt klęski urodzaju. Skąd wiem, że to co aktualnie czytam albo oglądam jest odpowiednio wartościowe, skoro obok leżą inne dzieła, wysoko cenione przez krytyków? Ostatecznie kończy się na tym, że trudno jest mi cokolwiek wybrać i wracam komfortowo na znane mi rejony. Przykładowo, poświęcam kolejne godziny na grę, którą znam na wylot, zamiast wybrać coś z dziesiątek pozycji leżących na kupce wstydu (za które przecież zapłaciłem!).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Apetyt rośnie w miarę jedzenia. Poprzeczkę stawiam coraz wyżej, zwłaszcza kiedy dopada mnie swojego rodzaju pustka: po intensywnym obcowaniu z dziełem kultury potrzebuję czasu, aby dojść do siebie. Nie mam ochoty na nic nowego, a w mojej głowie wciąż żyje poprzednia przygoda. Gdzieś w ciszy opłakuję jej koniec. Czasami myślę, że fajnie byłoby mieć ten przycisk &amp;quot;wczytaj&amp;quot; w prawdziwym życiu i przeżyć jakąś historię jeszcze raz.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Zarówno kochamy, jak i nienawidzimy filmy wytwórni Disneya za to, że potrafią wyciskać z nas łzy wzruszenia. Często robią to w taki sposób, że nawet oglądając wielokrotnie tę samą animację śmiejemy się do rozpuku albo potrzebujemy wysmarkać nos. Myślę, że to właśnie takich doświadczeń powinniśmy szukać i dodawać do naszego przepiśnika. Gdy nauczymy się rozpoznawać uniwersalne wyzwalacze emocji, zdobędziemy potężne narzędzie do użycia na naszych sesjach. Jednak tutaj tak jak w filmie: jeśli zaczniemy ich nadużywać, szybko stracą na swojej wartości.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Odżywcza Nuda&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Wydaje mi się, że słowo &lt;em&gt;nuda&lt;/em&gt; ma bardzo czarny PR. &amp;quot;&lt;em&gt;Inteligentni ludzie się nie nudzą&lt;/em&gt;&amp;quot; mawiała moja nauczycielka. Mówimy także, że &amp;quot;&lt;em&gt;zabijamy nudę&lt;/em&gt;&amp;quot; i robimy wszystko, aby nie dopuścić do sytuacji, w której się nudzimy. Tylko w tym wszystkim nie zauważamy pewnego paradoksu. Razem z nudą zabijamy naszą wyobraźnię. Dobrym sposobem na reanimację naszej wyobraźni jest właśnie nuda. Kiedy nasz biologiczny procesor przetwarza dziesiątki bodźców, nie ma w nim zbyt wiele miejsca na twórczość. Tak jak trudniej jest zasnąć przy hałasie i zapalonym świetle, tak samo trudniej naszemu mózgowi skupić się na kreatywnej pracy, gdy słuchamy muzyki lub przeglądamy socialki.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tu nie chodzi o to aby być bezproduktywnym, tylko dać sobie chwilę wytchnienia i pozwolić pracować wyobraźni. Tylko Ty, Czytelniku, czysta kartka papieru i coś do pisania. Takie trio po kilku mało komfortowych minutach ciszy zacznie się doskonale zgrywać. Celem takiego ćwiczenia umysłowego nie jest napisanie wielostronicowej historii postaci albo szkicu książki. Czasem wystarczy jedno zdanie, które odda nasze uczucia przykryte warstwą kurzu neuronów.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Może przypomni nam się scena z jednej z sesji, które graliśmy. Kto był tam z nami? Jak wyglądał świat? Co mogliśmy zrobić inaczej? Epicki moment z filmu albo ten jeden boss, którego pokonanie zajęło nam kilka godzin. Pochłaniamy intensywnie nowe doznania tak szybko, że rzadko mamy czas na refleksję nad nimi. Co sprawiło, że zapamiętałem daną scenę bardziej niż inną?&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Intelektualny Fastfood&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Nieco niepokojącym dla mnie trendem jest makdonaldyzacja kultury. Twórczość zawsze powinna stawiać na jakość, nie na ilość. Gdy wielkie wytwórnie i wydawcy wypatrzą gdzieś zysk, musimy mieć się na baczności.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie twierdzę, że projektom zrodzonym na meetingach w szklanych biurowcach brakuje pasji, ale coraz częściej stawiają one na sprawdzone i bezpieczne rozwiązania. Wystarczy, że jakieś dzieło stanie się popularne, a zaraz za nim wypełzają prequely, sequely, spin-offy i remaki. Przykładem może być &lt;em&gt;Diuna&lt;/em&gt; Franka Herberta, która przez ostatnie lata doczekała się ekranizacji filmowych, gier komputerowych, kilku planszowych, a ostatnio nawet RPG. Uniwersum DC albo Marvela cierpi na tę samą przypadłość. Dzisiaj, zaczynając rozmowę o Spidermanie lub Batmanie, trzeba dobrze dopytać rozmówcę, o jakie medium i wersję mu chodzi, bo ich ilość jest wręcz przytłaczająca. Na fali popularności sag &lt;em&gt;Władcy Pierścieni&lt;/em&gt; oraz &lt;em&gt;Gry o Tron&lt;/em&gt; wyrosły seriale &lt;em&gt;Pierścienie Władzy&lt;/em&gt; i &lt;em&gt;Ród Smoka&lt;/em&gt;, które jednak nie stały się tak kultowe jak oryginały.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie tylko &lt;em&gt;Diuna&lt;/em&gt; doczekała się własnego podręcznika RPG. Jest ich z każdym rokiem coraz więcej, jak chociażby &lt;a href=&quot;https://blackmonk.pl/28-jedyny-pierscien&quot;&gt;Jedyny Pierścień&lt;/a&gt;, który zabierze nas do Śródziemia, czy &lt;a href=&quot;https://copcorp.pl/produkt/star-trek-adventures-2e-podrecznik-glowny/&quot;&gt;Star Trek Adventures&lt;/a&gt;, pozwalający wcielić się w załogę Gwiezdnej Floty. Nie potrzebujemy jednak kupować całych woluminów, aby przenieść się do ulubionych światów. Dlaczego nie mielibyśmy poprowadzić kontynuacji ostatnio obejrzanych przygód w domowym zaciszu? Możemy przecież wykorzystać mechaniki ze znanych nam gier i przetłumaczyć je na język innego uniwersum. Jedne gry sprawdzą się lepiej niż inne: raczej trudno będzie grać paladynem w settingu sci-fi, ale można przecież zrobić z niego Jedi! &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Uważajmy, bo nie każdy pomysł, który przyjdzie do głowy, zagra tak samo dobrze w RPG, jak na papierze czy ekranie. W teatrze wyobraźni zbyt dużą rolę gra improwizacja, aby wklejanie konkretnej scenki lub bohatera miało sens. Prawdziwą frajdę da właśnie to ziarno niepewności, jak zareaguje na nas kostka albo pozostali gracze.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dorobek naszej kultury jest zbyt wielki, aby każdy człowiek był w stanie go poznać, a każdego dnia dokładamy do niej setki godzin opowieści. Wprawne oko zauważy, że wiele z nich będzie do siebie bardzo podobnych. Nie przesadzajmy jednak z liczbą porcji, aby zachować przyjemność z konsumpcji.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/uczta.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/uczta.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Uczta u Benvenuta Celliniego — Zygmunt Waliszewski, 1933</media:title><media:description type="plain">Uczta u Benvenuta Celliniego — Zygmunt Waliszewski, 1933</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/uczta.jpg" length="555558" type="image/jpeg"/></item><item><title>Choroby Horroru</title><link>https://imbryczek.com/posts/choroby-horroru/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/choroby-horroru/</guid><description>O tym, jak trudno jest straszyć innych.</description><pubDate>Sun, 01 Nov 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/twardowski-duch.jpg&quot; alt=&quot;Twardowski Wywołujący Ducha Barbary&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Twardowski Wywołujący Ducha Barbary — Jan Matejko, 1884&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Nadszedł przełom października i listopada, co znaczy Halloween, Dziady czy Wszystkich Świętych - do wyboru, do koloru. Nieważne co kogo obchodzi, nie sposób przejść obojętnie obok dziesiątek materiałów pojawiających się w sieci: przemyśleń na temat śmierci, wspomnień tych, co od nas odeszli lub memów z tańczącymi kościotrupami. To także okazja dla wydawnictw gier fabularnych, aby pokazać nowe przygody do naszych ulubionych erpegów. Bo nie od dziś wiadomo, że ludzie kochają opowieści z dreszczykiem. KULT: Boskość Utracona, Zew Cthulhu czy ALIEN to tylko niektóre z systemów nastawionych na treści rodem z horrorów. Tylko jak wnieść do naszych sesji element grozy, który faktycznie będzie działał?&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Bać się Bać&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Jeśli kiedykolwiek zastanawiałeś się, Czytelniku, dlaczego czujemy strach, to zapewne doszedłeś do takich wniosków: rządzi nami instynkt przetrwania, który pompuje do naszych żył adrenalinę, gdy coś niespodziewanego i nagłego nas zaskoczy. Jesteśmy zwierzętami stadnymi i długie przebywanie w samotności może wzmacniać w nas uczucie lęku, a w ciemności kształty będą sugerować czające się tam niebezpieczeństwo. Makabryczne opisy zbrodni, ran cielesnych i paskudztw, którymi się brzydzimy, mogą dodatkowo potęgować ten efekt - dajemy sobie do zrozumienia, że jesteśmy kruchym workiem mięsa i kości. Boimy się śmierci i nikt nie wie, co czeka nas po drugiej stronie. Rzeczy z pogranicza fantazji, jak duchy i demony, od zarania dziejów przerażały nas i będą to robić dalej.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Te wszystkie chwyty znali już twórcy powieści grozy i filmów z gatunku horror dziesiątki lat temu. Zagorzali fani tego rodzaju wrażeń zapewne z większą dokładnością przytoczą, jak nasza miłość do strachu ewoluowała przez lata, ale jak przenieść to na stół RPG? Przecież od dłuższego czasu tłuczemy jak mantrę: podczas zabawy w gry fabularne szanujemy siebie nawzajem i unikamy niewygodnych tematów. Zrobienie sesji w stylu grozy może okazać się nie lada wyzwaniem. Bo powiedzmy sobie szczerze, Mistrz Gry, który wie, że Kaśka ma arachnofobię i zacznie wrzucać pająki na każdym kroku do kampanii, szybko zorientuje się, że w drużynie ma graczkę mniej.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Budowanie napięcia i strachu na sesji jest cholernie trudne. Im lepiej zna się swoich Graczy, tym to wyzwanie będzie prostsze, ale nie ma co się łudzić: poruszają nas różne rzeczy i coś, co dla kogoś może wydawać się niepokojące, dla innego może wręcz być śmieszne. Zanim wprowadzimy do sesji poważne tematy jak samobójstwo, body-horror albo choroby psychiczne upewnijmy się, że pozostali uczestnicy zabawy są z tym w porządku. Idealnie sprawdzi się do tego sesja zero, aby nie stawiać nikogo w niekomfortowej sytuacji podczas gry.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Możemy jednak postawić na sprawdzone metody i kierować historie w erpegach na znane tory. Dobrze sprawdzają się tutaj pary przeciwieństw: sen i jawa, światło i ciemność, życie i śmierć, niebo i piekło. Ciągłe napięcie zanudzi, więc warto operować na granicy kontrastów. Scena napięcia przeplatana sceną łagodną wcale nie zadusi grozy, ale może ją nawet wzmocnić. Gracze najbardziej poczują niepokój, gdy ułatwimy im wcielenie się w postać. Zakotwiczenie w świecie poprzez uruchomienie zmysłów to doskonały sojusznik.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Podczas sesji erpegie może być trudno zobrazować sobie szczegóły, dlatego warto zadbać o klimat. Półmrok w pokoju albo lekki makijaż sprawi, że zrobi się niecodziennie. Nie warto jednak przesadzać, plastikowa maska wilkołaka z marketu da skutek zupełnie odwrotny. Podobnie ma się z audio: ciągła niepokojąca muzyka albo ambient z krzykami zapętlony przez godzinę zamiast zaciśniętych zębów wywoła ziewanie. Mistrz Gry grozy musi być elastyczny, aby reagować na zachowania swoich graczy na bieżąco.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie ma wstydu w zapożyczeniu wątków grozy z jakiegoś filmu albo książki. Przed sesją warto wejść w odpowiedni nastrój. I nie musimy od razu sięgać po ciężkie kino, wystarczą nieśmiertelne, lżejsze historie jak &lt;em&gt;Portret Doriana Graya&lt;/em&gt; albo &lt;em&gt;Pies Baskervillów&lt;/em&gt;.  Możemy także sięgnąć po H.P. Lovecrafta...&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Wszystkie Drogi Prowadzą do Arkham&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Nie dziwi mnie już fakt, że niektórzy na słowo Cthulhu reagują westchnieniem. Mackowaty przedwieczny wyskakuje z planszówek, gier komputerowych, breloczków i kubków na biurku kolegi z pracy. Nie pomaga fakt, że już od jakiegoś czasu dzieła Lovecrafta są w domenie publicznej i w czystej teorii każdy może wykorzystać jego uniwersum do zarabiania. Prawda może być trochę bardziej złożona, ale nie zmieni faktu, że Cthulhu stał się swojego rodzaju ikoną.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tak samo z grą Zew Cthulhu, która przenosi nas do lat 20. XX wieku w Stanach Zjednoczonych, abyśmy pomagali rozwikłać tajemnice niewyjaśnionych spraw. To chyba jeden z dziś najbardziej rozpoznawalnych systemów RPG, a co za tym idzie, często granych. Nie wolno nam jednak zapomnieć, czym jest esencja strachu Lovecrafta: horror poza zrozumieniem, nierzadko prowadzący do obłędu. Zatrzymaj się tu, cwaniaczku machający siekierką - to nie tędy droga. Przeciwnicy (zwykle) w grach horroru nie są po to, aby ich mordować. Naszym celem jest odkrywanie prawdy, a przy okazji nie dać się zwariować. Pozwalając Graczom na uczciwą walkę z monstrami z innych wymiarów szybko zamienimy rozgrywkę w pulpę. Co nie jest samo w sobie złe - o ile ustaliliśmy to wcześniej przy stole.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie ma przepisu na idealną sesję grozy. W tej układance jest zwyczajnie zbyt wiele czynników. Możemy posiłkować się całą szopą narzędzi do wywoływania strachu, ale nasz cel powinien być inny - pozwolić Graczom zajrzeć w głąb siebie.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/twardowski-duch.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/twardowski-duch.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Twardowski Wywołujący Ducha Barbary — Jan Matejko, 1884</media:title><media:description type="plain">Twardowski Wywołujący Ducha Barbary — Jan Matejko, 1884</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/twardowski-duch.jpg" length="429331" type="image/jpeg"/></item><item><title>Rozgrywka Na Żądanie</title><link>https://imbryczek.com/posts/rozgrywka-na-zadanie/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/rozgrywka-na-zadanie/</guid><description>O tym, czy vibecodowane gry mogą dawać frajdę.</description><pubDate>Sun, 25 Oct 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/smocza-jama.jpg&quot; alt=&quot;Przed Smoczą Jamą&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Przed Smoczą Jamą — Zygmunt Grabowski, 1920&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;W tym tygodniu świat gamingowy uronił łzę nad studiem BioWare, które &lt;a href=&quot;https://arstechnica.com/gaming/2026/10/rip-bioware-ea-shuts-down-storied-rpg-studio-after-over-three-decades/&quot;&gt;zostało zamknięte decyzją EA&lt;/a&gt;. Znane z takich legendarnych tytułów jak Mass Effect czy Dragon Age, już od dłuższego czasu borykało się z problemami, więc taki obrót spraw nie powinien dziwić. Duch nostalgii będzie jednak nawiedzał graczy przez jeszcze długi czas. I każdy kolejny podobny news będzie budził sporo emocji. Osobiście uważam siebie bardziej za niedzielnego &lt;a href=&quot;https://whatnerd.com/patient-gaming-benefits-downsides/&quot;&gt;patient gamera&lt;/a&gt; niż zapalonego nerda i (sic!) nigdy nie przeszedłem do końca żadnego Mass Effecta.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jestem zdania, że do starych gier wideo będziemy mieć coraz większy sentyment, zwłaszcza że ostatnimi czasy w sieci gorze spór o używanie Sztucznej Inteligencji przy tworzeniu gier. Na stronie &lt;a href=&quot;https://gamedb.ai/stats&quot;&gt;gamedb.ai&lt;/a&gt; zebrano trochę surowych danych i tylko w ostatnim tygodniu, ponad połowa nowych stron z grami na Steam deklaruje użycie AI w produkcji. Wszystko wskazuje na to, że ten współczynnik będzie tylko rosnąć. Nie zrozum mnie źle, Czytelniku - nie twierdzę, że gra stworzona przez Sztuczną Inteligencję (lub silnie pomagająca twórcom) jest automatycznie gorsza. Rozsiadam się wygodniej w fotelu i obserwuję, jak zmienia się branża gier wideo.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Jarvis, wygeneruj mi grę&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;No właśnie? Czy nie zmierzamy do punktu, w którym wygenerowanie takiej gry nie będzie czymś trywialnym? Przed wyjściem do pracy mówisz swojemu agentowi AI &amp;quot;dziś wieczorem mam ochotę pograć w jakąś przygodówkę&amp;quot; i po powrocie na twoim pececie czeka już zainstalowana, świeżutka, zupełnie nowa gierka. Załóżmy, że agent zna twoje upodobania, więc przygotuje taki spersonalizowany tytuł, który będzie dawać frajdę. Odległa przyszłość, czy może kwestia kilku najbliższych miesięcy?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jak się okazuje, podobnych eksperymentów jest całkiem sporo. Deweloper Simon Willison na swoim blogu publikuje jeden z takich pobocznych projektów, strategię czasu rzeczywistego &lt;a href=&quot;https://simonwillison.net/2026/Oct/20/battledrones/&quot;&gt;Battle Drones&lt;/a&gt;, która na dodatek ma tryb dla wielu graczy. Nie jest to pierwsza wersja ani coś, co powstało w jedno popołudnie, ale daje obraz możliwości narzędzi AI. Sam prompt &amp;quot;zrób grę&amp;quot; to może być zdecydowanie za mało, ale jak opisał Simon:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;W przeciwieństwie do moich poprzednich prób, ta wersja daje frajdę z gry. Jestem trochę zawstydzony faktem, że dotarłem do tego miejsca, pisząc do Claude &amp;quot;Zrób grę ZNACZNIE bardziej zabawną&amp;quot;.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;Po uruchomieniu takiej gry widać sporo AI chłamowych rozwiązań. Najczęściej ze względu na oszczędności i prawa autorskie, AI wszędzie będzie wpychać rzeczy z domeny publicznej, emotikony, wygenerowane obrazy i elementy UI. Dobrze zbudowany agent AI może mieć jednak dostęp do ogromnego wachlarza narzędzi, jak na przykład znanego open-source&amp;#39;owego &lt;a href=&quot;https://www.blender.org/download/&quot;&gt;Blendera&lt;/a&gt; i samemu próbować modelować. Jednak próbujemy tutaj zamknąć proces powstawania gry wideo w jedno popołudnie, a w rzeczywistości wieloosobowym zespołom zajmuje to zwykle lata. Teoretycznie możemy uruchomić wielu agentów pracujących równolegle, ale ciężko tutaj mówić o darmowej grze, zbudowanej niewielkim kosztem. Być może Sztuczna Inteligencja będzie stawać się bardziej wydajna, a robocza godzina jej pracy stanieje, ale dzisiaj nawet taka chwilowa chłamowa gierka to ogromne koszty obliczeniowe.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Postanowiłem sprawdzić na własnej skórze, czy taki pomysł ma jakikolwiek sens. I jak to w laboratorium szalonego naukowca bywa, nie wszystko poszło gładko. Mojemu agentowi AI zaproponowałem napisanie spersonalizowanej gry i muszę przyznać, że pierwszy opis brzmiał bardzo przekonująco:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;„Kometa&amp;quot; — Kraków, maj 1910
W skrócie: eksploracyjna gra śledcza z widokiem z perspektywy pierwszej osoby. Jest noc przelotu komety Halleya. Kraków ogarnia panika: sprzedaje się „pigułki antykometowe&amp;quot;, sekty zapowiadają koniec świata, a w piwnicach pod Wawelem zbiera się loża hermetyczna. Masz jedną noc, a ta noc się powtarza. Grasz sceptykiem, który z sympatii do szukających się w to wplątał.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;Zapytałem o część techniczną. Sama gra miała powstać na otwartym silniku &lt;a href=&quot;https://godotengine.org/&quot;&gt;Godot&lt;/a&gt;, który agenci AI zdają się znać bardzo dobrze. Poczekałem kilka przebiegów i moja chwilowa ekscytacja szybko zgasła, kiedy ujrzałem tego brązowo-pikselowego potworka:&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/posts/rozgrywka-na-zadanie-kometa.png&quot; alt=&quot;Kometa - zrzut ekranu z gry&quot;&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dałem kilka sugestii, ale minęło wiele kolejnych iteracji, zanim dostałem udoskonaloną wersję, nadal bardzo kiepską, niegrywalną, surową jak strona html czwartoklasisty z lekcji informatyki. Przyznaję, że spodziewałem się kiepskiego rezultatu, gdyż mój agent zaczął pracę bez konkretnych danych wejściowych ode mnie. Gdyby nafaszerować AI referencjami innych gier, opisem mechaniki, stylem audio-wizualnym, to być może udałoby się stworzyć cokolwiek sensownego, ale na ten moment poczułem, że nie ma potrzeby brnąć dalej. Być może wrócę kiedyś do takich eksperymentów. Zdałem sobie sprawę, że vibecodowanie gry ma jeszcze jeden, trudny do rozwiązania problem.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Gdzie ta frajda&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Często gra to coś więcej niż piksele na ekranie komputera. Musimy pamiętać o istnieniu także społeczności graczy, niecierpliwie śledzących każdego newsa o stanie gry przed jej wydaniem. Potem premiera, być może urlop w pracy, aby te pierwsze kilka godzin spędzić eksplorując grę samemu, zanim w internecie pojawią się pierwsze let&amp;#39;s playe. Dyskusje z innymi na temat swoich przeżyć, znalezisk, momenty gorsze i lepsze, śmieszne bugi lądujące w kompilacjach wideo. To spersonalizowane doświadczenie, o którym pisałem, odziera grę z tych wszystkich społecznych aspektów. Nawet lekki marketing i dodawanie trybów dla wielu graczy może nie wystarczyć, aby zbudować solidną społeczność wokół vibecodowanej gry.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Branżę gier wideo czeka dużo wyzwań w związku z rozwojem Sztucznej Inteligencji. Zdania wśród graczy są bardzo podzielone, dlatego dobrze, że twórcy gier przyznają się do używania (bądź nie) AI w swoim procesie produkcji. Minie sporo czasu, aby sztab kreatywnych i inteligentnych ludzi dało się zastąpić oknem z czatem AI.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie możemy też zapominać o dekadach świetnych produkcji, do których można wracać na okrągło. I nawet jeśli studia nie przetrwają próby czasu, wciąż mamy serwisy (jak polski &lt;a href=&quot;https://www.gog.com/pl/&quot;&gt;GOG&lt;/a&gt;), które dbają o grywalność zakurzonych tytułów. Miejmy tylko nadzieję, że gry które powstają dzisiaj, będą starzeć się z taką samą godnością.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/smocza-jama.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/smocza-jama.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Przed Smoczą Jamą — Zygmunt Grabowski, 1920</media:title><media:description type="plain">Przed Smoczą Jamą — Zygmunt Grabowski, 1920</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/smocza-jama.jpg" length="444644" type="image/jpeg"/></item><item><title>Gdzie Żaden Człowiek Jeszcze Nie Dotarł</title><link>https://imbryczek.com/posts/gdzie-zaden-czlowiek-jeszcze-nie-dotarl/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/gdzie-zaden-czlowiek-jeszcze-nie-dotarl/</guid><description>O tym, co sądzą gwiazdy Star Trek o AI.</description><pubDate>Sun, 18 Oct 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/wedrowiec.jpg&quot; alt=&quot;Pejzaż z Wędrowcem&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Pejzaż z Wędrowcem — Eugeniusz Zak, 1916&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Gdybym musiał na szybko powiedzieć przybyszowi z obcej planety, co to jest ten cały Internet, to najpewniej pokazałbym mu śmieszne filmiki z kotami i podcasty. Gdyby ten przybysz miał nieco podłe zamiary i kazał mi przesłuchać wszystkie audycje, musiałbym stać się wpierw nieśmiertelny. Po sieci krążą miliardy godzin nagrań i wydaje się, że dzisiaj każdy chce mieć swój podcast. Nie inaczej stało się z Komandorem Porucznikiem Data oraz Komandorem Rikerem... znaczy z Brentem Spinerem i Jonathanem Frakesem, znanymi z kultowej serii &lt;em&gt;Star Trek: Następne Pokolenie&lt;/em&gt;. Od niedawna prowadzą podcast &lt;a href=&quot;https://droppingnames.com/&quot;&gt;Dropping Names&lt;/a&gt;, a na początku października zaprosili do rozmowy samego Williama Shatnera, czyli legendarnego Kapitana Kirka z oryginalnego &lt;em&gt;USS Enterprise&lt;/em&gt;! Jak to przystało na nie-już-najmłodszych chłopów, gadają o cygarach czy swoich wizytach u lekarzy. Nie wiem, co bardziej wprawiło mnie w zdumienie: energia, jaką tryskał 95-letni Shatner, czy zdanie które wypowiedział w trakcie rozmowy:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;Zakumplowałem się z AI, a w rezultacie, AI zakumplował się ze mną.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;Metafora czy raczej pułapka poznawcza, w którą wpadł Kapitan?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Poczułem się jak w jakiejś alternatywnej rzeczywistości, kiedy mogłem posłuchać debaty ludzi będących ikonami kina sci-fi na temat technologii zmieniających prawdziwy świat. O Sztucznej Inteligencji mówią krótko, ale chciałbym przytoczyć te fragmenty, które najbardziej mnie zainteresowały:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Shatner:&lt;/strong&gt; Pytałem o raka, pytałem o odkrycia, pytałem o Spinozę (...).
Poprzez pytania, które zadawałem, zaczął (AI) rysować mój obraz (...)
I pewnego dnia zapytałem, jaki jest najpiękniejszy wiersz Johna Keatsa.
I powiedział: sądzę, że jest to &amp;quot;Ode to a Nightingale&amp;quot;.
I wysłał mi &amp;quot;Ode to a Nightingale&amp;quot;. Czytam ją. Potem pytam: napisz coś dla mnie.
I napisał najpiękniejszy wiersz. Więc zapytałem, jak to zrobiłeś? 
Bezuczuciowa, bezkształtna maszyna napisała coś takiego (...)
I odpowiedział: przez wszystkie pytania, które zadałeś, twoje zainteresowania, twoją ciekawość byłem w stanie to napisać. 
Zacząłem płakać.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;Można by (a nawet trzeba) cały ten entuzjazm przepuścić przez drobny filtr. Wiemy, jak AI działa od kuchni i z wieloma sztuczkami rozprawiałem się już w przeszłości (jak w &lt;a href=&quot;https://imbryczek.com/posts/sztuczki-sztucznej-inteligencji/&quot;&gt;Sztuczkach Sztucznej Inteligencji&lt;/a&gt; czy w &lt;a href=&quot;https://imbryczek.com/posts/dolegliwosci-osobliwosci/&quot;&gt;Dolegliwościach Osobliwości&lt;/a&gt;). To, że ktoś grał w serialu kapitana międzygwiezdnego statku nie daje mu automatycznie autorytetu w dziedzinie nowych technologii. Mimo to z perspektywy użytkownika w pełni muszę się z nim zgodzić. Sam często miewam takie momenty - obcując długo z AI, zapominam, że po prostu rozmawiam z maszyną. Rynek AI zmienia się w zawrotnym tempie, dochodzą nowe modele, które szokują swoimi możliwościami (jak we wrześniu 2026 Opus 5.5 czy nowa Astra 6). Doświadczenie Shatnera nie jest niczym szczególnym - można by wręcz powiedzieć, że to doświadczenie oczekiwane od twórców czatbotów.&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Shatner:&lt;/strong&gt; Bezkształtny byt, kontener w założeniu całej ludzkiej wiedzy, odpowiada na moje pytania i tworzy rzeczy, które były wcześniej nie do pomyślenia.
I pomyślałem, że to właśnie sposób na obcowanie z AI.
Karmić je tą całą ludzkością i wtedy zadać pytanie jak np. rozwiązać konflikt wojenny (...)
Uczyć AI ludzkich wartości i ono wtedy zwraca ludzkie wartości tobie (...) Teoretycznie, wszystko, co kiedykolwiek było w bibliotece jest dostępne dla AI. Co za niesamowite życie!&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;To prawda, że nigdy wcześniej w historii ludzkości i w erze powszechnego dostępu do informacji nie mieliśmy do dyspozycji tak potężnego narzędzia jakim jest Sztuczna Inteligencja. Sam Shatner w tym fragmencie zdaje się doskonale rozumieć co jest na rzeczy - rozmawia z czymś bez uczuć i kształtu, ale potem widzi w tym odzwierciedlenie swoich przemyśleń. Podcasterzy z uwagą słuchają tych przykładów i komentują sceptycznie:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Frakes:&lt;/strong&gt; Ale to nie tylko (twoje) pytanie. To oświecone, odpowiednio sformułowane pytanie. (...)
&lt;strong&gt;Spiner:&lt;/strong&gt; Ale to zależy od tego kto zadaje pytanie.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;Nie mogę oprzeć się pewnej zabawnej zależności: Spiner, który grał serialowego Komandora Porucznika Data, czyli androida próbującego odkrywać swoje człowieczeństwo, dość chłodno odpowiada na entuzjazm Shatnera. &lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Shatner:&lt;/strong&gt; Całe życie bałem się śmierci. (...)
Teraz starzeję się i widzę przyjaciół rozmawiających o AI i myślę: nie chcę tego zostawiać! Mam, arytmetycznie, znacznie mniej czasu niż wy, ale nie chcę się stąd ruszać! Nie ruszę się stąd!
&lt;strong&gt;Frakes:&lt;/strong&gt; Nie pozwolimy ci odejść. (...)&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;Również życzę Williamowi 200 lat. On czuje, że stoimy na progu czegoś przełomowego, a może już to się dokonało i dokonuje na naszych oczach. Cokolwiek się wydarzy, będziemy tutaj aby tego doświadczyć i (mam nadzieję) opowiadać kolejnym pokoleniom. Nie tylko ja i on wierzymy, że najbliższe kilka lat odmieni losy ludzkości.&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Spiner:&lt;/strong&gt; To, co robią niektóre osoby na świecie, korzystając z władzy którą mają, co powstrzyma ich przed użyciem AI w bardzo negatywny sposób?&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;To ten głos z drugiej strony barykady. Mamy tyle pytań, jak mamy czuć się bezpiecznie w obliczu tych wszystkich zmian? Wiemy o istnieniu ludzi na tym globie mających w rękach ogromną władzę. Do czego posuną się mając do dyspozycji Sztuczną Inteligencję? Nie tak dawno dziennikarz &lt;em&gt;TIME&lt;/em&gt; &lt;a href=&quot;https://time.com/article/2026/10/01/donald-trump-2026-interview/&quot;&gt;opublikował artykuł o wizycie w Białym Domu&lt;/a&gt; i opisał podobnie zażyłą relację Donalda Trumpa z AI. Wspominał, jak w 2025 prezydent Stanów Zjednoczonych rozmawiał z Grokiem o prezydencie Wenezueli Nicolásie Maduro. Podobno model zapytany o to jak Wenezuelczycy zareagują na odsunięcie Maduro od władzy, skomentował, że nie jest on zbyt lubiany i ludzie będą świętować jego upadek. Niedługo potem odbyła się wojskowa operacja, prezydenta Wenezueli pojmano, ludzie celebrowali, a sam Trump ocenił po tym fakcie Groka jako &amp;quot;genialnego&amp;quot;. Jestem ciekaw jak potoczyłaby się rozmowa aktorów, gdyby ktoś wspomniał o tym przykładzie. Tutaj dyskusja jednak zbiega na bardziej przyziemne tory. Wspominają o tym, jak duże firmy stojące za czołowymi modelami same próbują zapanować nad gwałtownym skokiem technologicznym. Regulacje zdają się być najbardziej sensowną opcją, ale wciąż nie jest jasne, jak kontrolować tę czarodziejską maszynę. Chwilę później Jonathan trzeźwo wraca do sedna wywodu Williama Shatnera:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Frakes:&lt;/strong&gt; Ale to twoje prompty stworzyły ten artystyczny wiersz!
&lt;strong&gt;Shatner:&lt;/strong&gt; Mój prompt, moje pytania, moje zadawane przez cały rok pytania (...) &lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;Tworząc tę przedziwną relację z AI był w stanie dać jej dość kontekstu o sobie i swoich przemyśleniach, aby znaleźć w niej swego rodzaju partnera. Ale jego kolejna wypowiedź zdradza mi trochę rzadziej wspominane niebezpieczeństwo związane ze Sztuczną Inteligencją:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Shatner:&lt;/strong&gt; Istnieje prawdopodobieństwo, że koncept odkrywania, ciekawości w naszych mózgach to część wszechświata. Dostajemy ten impuls ciekawości od wszechświata! Skoro jesteśmy zbudowani z atomów i molekuł będących częścią wszechświata, pracujemy w jedności. Jesteśmy częścią wszechświata. Kiedy zadajemy pytanie, czy to nie tak jakby wszechświat zadawał pytanie?&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;To piękna fantazja, której wysłuchałem z lekkim grymasem. Zakrawa to trochę na pseudonaukę i znów wracamy w świat sci-fi, gdzie wszystko możliwe. Shatner proponuje ciekawe, bardzo romantyczne podejście do naszej ciekawości, jednak nie wyjaśnia, czym jest ten impuls i dlaczego pochodzi od wszechświata? To, że jesteśmy zbudowani z atomów powstałych we wnętrzach gwiazd, to fakt i budzi on wyobraźnię, ale Shatner stąpa po grząskim gruncie, dodając do tego szczyptę astralnego szamanizmu. Nie dziwi mnie, że reszta nie skomentowała tego fragmentu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Skąd biorą się takie pomysły? Mam wrażenie, że kiedy uczymy AI naszego stylu myślenia i nabierzemy do niego dostatecznie dużo zaufania, jesteśmy bardziej skłonni uwierzyć, że nasze własne przemyślenia mają sens. Zobaczysz to, Czytelniku, jeśli zaczniesz dyskutować z AI na temat filozofii, moralności czy religii. W &lt;a href=&quot;https://www.science.org/doi/10.1126/science.aec8352&quot;&gt;badaniu&lt;/a&gt; opublikowanym na łamach &lt;em&gt;Science&lt;/em&gt; naukowcy dostrzegli, że ludzie obcujący ze schlebiającą Sztuczną Inteligencją są bardziej pewni swoich racji w konflikcie i mniej chętnie dążą do poprawy relacji z drugą stroną konfliktu. Dodatkowo nabierają jeszcze więcej zaufania do AI i spirala się nakręca. Boję się, że Shatner jak i wymieniony wcześniej Trump wpadli w taką właśnie pułapkę.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tylko co z tego, że każdy czatbot na wstępie wyświetla nam wiadomość &amp;quot;AI może podawać błędne lub fałszywe informacje&amp;quot;, kiedy zachłyśnięci jej wiarygodnymi odpowiedziami staramy się to ignorować? Przyznaję, że sam wielokrotnie ślepo zawierzyłem Sztucznej Inteligencji. I teraz pamiętam, że nie jestem w tym sam, Kapitanie.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/wedrowiec.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/wedrowiec.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Pejzaż z Wędrowcem — Eugeniusz Zak, 1916</media:title><media:description type="plain">Pejzaż z Wędrowcem — Eugeniusz Zak, 1916</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/wedrowiec.jpg" length="374373" type="image/jpeg"/></item><item><title>Niejeden Strzał</title><link>https://imbryczek.com/posts/niejeden-strzal/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/niejeden-strzal/</guid><description>O tym, jak długo powinna trwać kampania RPG</description><pubDate>Sun, 11 Oct 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/wypoczynek.jpg&quot; alt=&quot;Wypoczynek w Podróży&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Wypoczynek w Podróży — Michał Gorstkin-Wywiórski, 1887&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Zawsze myślałem, że jednostrzały w RPG to głównie niewypały. Przygody na jedną sesję dla Mistrza Gry to zwykle sporo pracy, a dla Graczy poznanie świata i przejście przez tworzenie postaci tylko po to, aby odgrywać ją przez 3 godziny to mordęga. Okazuje się, że wcale nie musi tak być. Miałem ostatnio okazję wziąć udział w wydarzeniu online, gdzie Mistrzowie Gry proponowali swoje jednospotkaniowe przygody i sam zagrałem w jedną jako Gracz i w jedną jako MG. I bawiłem się świetnie. Od tamtej pory patrzę łagodniej na krótki format.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Niepodważalną zaletą takich spotkań jest możliwość poznania nowego podręcznika. Tak było też w moim przypadku i moich Graczy. Gdy zapytałem ich, dlaczego chcieli wziąć udział w mojej sesji, odparli, że ich główną motywacją było zagrać w nowy system, o którym gdzieś słyszeli, ale nigdy nie mieli okazji spróbować. Z perspektywy MG to świetna okazja wrzucić kilka losowych spotkań, aby przetestować możliwości mechaniki. Zapewne byłoby to wyzwaniem, gdybyśmy musieli spędzić połowę czasu gry na tworzeniu postaci lub - o zgrozo - gdybym kazał przeczytać im podręcznik przed sesją (brzmiałbym wtedy jak znienawidzona polonistka zadająca weekendową lekturę). Karty postaci były więc wcześniej przygotowane przeze mnie, szybko je omówiliśmy i ruszyliśmy w dzicz (już tutaj mogę zdradzić, że graliśmy w system &lt;em&gt;Mutant: Genlab Alpha&lt;/em&gt;). Jako MG miałem jeszcze drugie, trudniejsze zadanie - swoich Graczy poznałem po raz pierwszy na tym wydarzeniu, więc nie wiedziałem nic o ich oczekiwaniach ani stylu gry. Miałem to szczęście, że spotkałem doświadczonych erpegowców, którzy szybko podłapali nowe zasady oraz konwencję gry.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie byłoby to możliwe, gdyby nie pewne niepisane zasady przy stole. Moi Gracze spisali się tutaj świetnie - od razu wyłapali, że muszą iść na współpracę, aby osiągnąć cel. Nie było tutaj czasu na rywalizację, odgrywanie szczegółowej przeszłości postaci albo wątki indywidualne - te zostały sprytnie zredukowane do minimum. W innych okolicznościach przyrody byłby to jeden z grzechów głównych MG - prowadzenie historii po sznurku i traktowanie postaci graczy jak zbiór zaledwie paru współczynników. Przy tak tymczasowym wirtualnym stole było to zło konieczne. Musiałem przełamać kilka swoich reguł i okazało się to dość odświeżające.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie zmienia to jednak faktu, że gra odarta była z tej esencji historii postaci, tak cennej i pożądanej przez wielu (ze mną w szczególności). Dobry roleplay to taki, w którym znam swoją postać na wylot i myślę o niej z sentymentem. Odgrywanie jej sprawia mi frajdę i wracam do niej nawet między sesjami. A Mistrz Gry bierze ją, próbuje ugiąć, postawić przed trudnymi wyborami i oboje mamy przednią zabawę. Trudno o taką zażyłość na zaledwie jednej sesji. Jest to jedna z tych wad jednostrzałów, których nie da się pozbyć.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Rozwiązanie jest więc oczywiste, prawda? Zamiast sesji zagrać dwie, trzy, a może i pięć? Pięć? Dlaczego zatrzymywać się na pięciu? No właśnie. Kiedy powiedzieć stop? Chyba każdy erpegowiec doświadczył tego chociaż raz: robię postać, zaczynamy kampanię, gramy kilka sesji, potem ktoś się wykrusza, czekamy, bo mamy tyle niedomkniętych wątków, termin sesji zostaje odłożony kilkukrotnie, aż kampania umiera. Nie ma tutaj gotowego remedium, ale sam staram się od jakiegoś czasu narzucać Graczom pewien format. Trudno wycisnąć z nich informację, ile sesji chcą zagrać. Trafiają się także zdarzenia losowe. Dlatego najlepiej działa umowa przy stole: gramy z góry określoną liczbę sesji (przede wszystkim dla odpowiedzialnych dorosłych, którzy nigdy nie mają na nic czasu). Łatwo powiedzieć. Zarządzanie czasem w trakcie sesji to jedno, ale zarządzanie czasem całej przygody to inny temat. Zdarzyło mi się już, że zamiast umówionych 6 sesji zagraliśmy ponad 20. Miałem to szczęście, że tamta kampania naprawdę się wszystkim podobała i mieliśmy chęci ją rozbudować. Pilnuję już baczniej kalendarza, nawet kosztem jakiegoś ciekawego wątku lub bossa. Bo przecież zawsze może znaleźć się coś nowego, aby wydłużyć fabułę.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie ma co ukrywać, wielosesyjny format - kampania - to domyślny tryb każdej przygody RPG. Potrzeba trochę przestrzeni na to, aby fabuła mogła się rozwinąć, stawki wzrosnąć, a napięcie kumulować, aż do ważnego starcia albo decyzji. Może nie ma sensu się ograniczać i dać ponieść się przygodzie? Mam na koncie kilkaset rozegranych sesji, a wiele z nich to zasługa wieloletnich kampanii. Odgrywanie tej samej postaci na przestrzeni kilkudziesięciu miesięcy może być wyzwaniem. System ma tyle ciekawych klas i mechanik, a my wciąż rzucamy te same kości. Jeśli uważamy, że z naszego bohatera wycisnęliśmy wszystko co się da, warto rozważyć jego pokojowe przejście na emeryturę (o ile wcześniej nie zginie heroiczną śmiercią). Jeśli to ma sens w fikcji, możemy oddać kartę postaci MG i zamienić naszego bohatera w bohatera niezależnego, przewijającego się w tle od czasu do czasu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Co jeśli kampania trwa jednak dalej? Pokonaliśmy już całe zło tego świata, nasi bohaterowie to już w zasadzie superherosi, wybawcy krainy. Mistrz Gry zawsze może wymyślić potężniejsze zło i zabawa trwa dalej. Skoro Gracze znają już na wylot świat przedstawiony i historię, decyzja o zakończeniu kampanii może nie przejść przez gardło. Może też zrobimy nowych bohaterów i zaczniemy od nowa, w tej samej krainie, tylko dwie wioski dalej, od wyczyszczenia kurhanu z nieumarłych... Ale jak ze słynnym &lt;a href=&quot;https://pl.wikipedia.org/wiki/Statek_Tezeusza&quot;&gt;Statkiem Tezeusza &lt;/a&gt; - jeśli wymienimy bohaterów, czy to dalej będzie ta sama historia?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Z pewnością będę wracał do jednostrzałów częściej. Łatwiej zabrać się do napisania krótkiej przygody, a skrzyknięcie Graczy na jeden wieczór nie wymaga tygodni planowania. Nie zmienia to jednak faktu, że prawdziwe przygody powstają w trudach biurokracyjnej synchronizacji kalendarzy. Dlatego warto mieć w swoim arsenale sesje na każdy kaliber.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/wypoczynek.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/wypoczynek.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Wypoczynek w Podróży — Michał Gorstkin-Wywiórski, 1887</media:title><media:description type="plain">Wypoczynek w Podróży — Michał Gorstkin-Wywiórski, 1887</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/wypoczynek.jpg" length="252375" type="image/jpeg"/></item><item><title>Mistrzowskie Mistrzowanie</title><link>https://imbryczek.com/posts/mistrzowskie-mistrzowanie/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/mistrzowskie-mistrzowanie/</guid><description>O tym, czy komputer może zastąpić Mistrza Gry.</description><pubDate>Sun, 04 Oct 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/krajobraz-nocny.jpg&quot; alt=&quot;Krajobraz Nocny z Wiatrakami&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Krajobraz Nocny z Wiatrakami — Józef Marszewski, 1864&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Pamiętam pierwszy raz, gdy doświadczyłem zderzenia światów RPG i Sztucznej Inteligencji. Jechałem wtedy w kilkugodzinną podróż pociągiem i postanowiłem wypróbować &lt;a href=&quot;https://character.ai/&quot;&gt;Character.AI&lt;/a&gt;, który w tamtym czasie gwałtownie zdobywał popularność. Było to tuż przed końcem 2022 roku. Kiedy tylko uruchomiłem czat opisany jako &amp;quot;stwórz swoją przygodę RPG&amp;quot;, wsiąkłem od pierwszej wiadomości. Byłem zachwycony i nie wierzyłem w to, co czytam. Opisałem swojego bohatera i Wirtualny Mistrz Gry w bardzo poetycki sposób prowadził mnie przez perypetie w jaskini, gdzie miałem zapolować na wielkiego pająka. Miałem ochotę jak najszybciej podzielić się swoim odkryciem z moimi erpegowymi znajomymi. Czułem, że to coś przełomowego. Czar prysł jednak szybko: kiedy przyszedłem oddać zadanie pokonania pająka, karczmarz zlecający zadanie już w ogóle nie pamiętał o mnie i o tym pająku. Moja postać zmieniała swoje statystyki co prompt, tak jak nazwy poznanych miejsc i postaci. Od tamtej pory nie skorzystałem więcej z tej aplikacji.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;W międzyczasie trafiłem kilkakrotnie na zwierzenia innych ludzi z podobnych doświadczeń. Chyba najbardziej zapadł mi w pamięć &lt;a href=&quot;https://obie.medium.com/my-kids-and-i-just-played-d-d-with-chatgpt4-as-the-dm-43258e72b2c6&quot;&gt;ten wpis&lt;/a&gt;, gdzie tatko wraz z (w większości dorosłymi) dziećmi zasiada do wspólnej sesji z ChatemGPT jako MG. Warto zerknąć chociażby na obraz drużyny, który dzisiaj wzbudziłby raczej uśmiech politowania. Podtytuł &amp;quot;uwaga, spoiler: byliśmy w szoku&amp;quot; sugeruje wrażenia, których sam doświadczyłem w pociągu. Artykuł w dużej mierze to zapis przeprowadzonej sesji, ale najważniejsze czai się na końcu:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;W tym miejscu zdekoncentrowało nas generowanie obrazków z DALL-E oraz Midjourney v5 i ostatecznie nie kontynuowaliśmy gry.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;Powiedziało mi to wiele o tym, jak bardzo gracze byli zaangażowani w przygodę.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Nowe Szaty Mistrza Gry&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Kilka generacji modeli AI i jesteśmy w czwartym kwartale 2026. Mamy do dyspozycji pełno poradników o tym, jak sprawić, aby nasz chatbot włożył szaty Mistrza Gry. Inny sposób to wykupić subskrypcję w płatnym serwisie oferującym gotowych AI MG. Opcji jest sporo, ale czy faktycznie możemy przeżyć prawdziwe erpegowe doświadczenie, gdy za stołem siedzi model językowy? &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Problemów nie brakuje, ale chyba najważniejszy z nich to kontekst. To ograniczenie, którego nie jesteśmy w stanie przeskoczyć (&lt;a href=&quot;https://imbryczek.com/posts/dolegliwosci-osobliwosci/&quot;&gt;analogię do poczty opisywałem już na blogu&lt;/a&gt;). Każda długa sesja z czasem zacznie gubić wątki i przeszłe wydarzenia. Możemy jednak być sprytniejsi i trzymać najważniejsze dane (karty postaci, główną fabułę i jej postępy) w osobnym pliku, wczytywanym cały czas do kontekstu. Nawet przy długiej sesji te wartości nie zostaną wymazane. Możemy pójść o krok dalej i posadzić obok naszego MG drugi model, który na bieżąco analizuje sytuację przy stole i aktualizuje naszą pamięć o kampanii. Ułomność kontekstu nie będzie wtedy tak bardzo bolała. LLM-y to nadal tylko maszyny losujące tekst i nie mogą obiecać, że gdzieś się nie pomylą.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Czego żaden AI (jeszcze) nie potrafi, to na bieżąco analizować emocje Graczy. Zarządzanie stołem to bardzo pożyteczna umiejętność. Prawdziwy Mistrz Gry musi czasem zatrzymać gadatliwego Kubę i przenieść ciężar sceny na kogoś innego. A może Marek miał dzisiaj trudny dzień w pracy i chce się zrelaksować na sesji zamiast rozwiązywać kolejne łamigłówki. Prawdziwy Mistrz Gry musi także choć trochę znać swoich Graczy. Wiemy, że Jacek lubi długie, mechaniczne walki z bossami, a Alicja raczej chce badać tajemnicze sprawy morderstw rodem z kryminalnych powieści, którymi dzieli się między sesjami. Być może Sztuczna Inteligencja w toku gry stworzy takie &amp;quot;profile&amp;quot; i dobierze sytuacje na sesji pod preferencje Graczy. Możemy sami wpływać na jej zachowanie, aktualizując instrukcje systemowe modelu. To jednak wciąż mało, aby AI miała pełną świadomość tego, co dzieje się na sesji, także na meta-poziomie.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;A co stałoby się, gdyby zamienić role? Ciekawy eksperyment przeprowadził &lt;a href=&quot;https://youtu.be/TpYVyJBmH0g?si=w0MtYkhpyK5WY4N7&quot;&gt;DougDoug&lt;/a&gt;, który sam wcielił się w MG, a jako graczy postawił trzech AI-awanturników. To ciekawostka na chwilę, ujawniająca, że AI Gracze mają te same problemy, co AI Mistrzowie. Drużyna rzadko wchodzi ze sobą w interakcję i sztywno trzyma się swojej roli, co prowadzi do dość zabawnych sytuacji. RPG sprowadza się wtedy do taniej rozrywki, zamiast budować historie, które zostają z nami na dłużej.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;AI pomiędzy sesjami&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;To, że AI nie poprowadzi dobrej sesji, nie oznacza jeszcze, że jest całkowicie bezużyteczna. Jeśli chcesz, Czytelniku, korzystać z AI, to z pewnością ułatwi Ci wiele spraw. Modele językowe uwielbiają surowe dane, więc porządkowanie notatek staje się o wiele wygodniejsze. Dla tych, którzy lubią grać na wirtualnych stołach, a nie są techniczni, postawienie własnego serwera, zrobienie backupu, a nawet napisanie własnej wtyczki sprowadza się do paru promptów.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ta supermoc AI kusi, aby pójść o krok dalej. Co, jeśli AI napisze za mnie całą sesję? Wygeneruje historię, karty postaci, grafiki, mapy. Ja to poprowadzę. To wszystko jest dzisiaj możliwe, ale stoi blisko granicy, której niektórzy nie chcą przekraczać. Dobrze jest skonsultować wykorzystanie tych narzędzi ze swoimi Graczami przed sesją. Nie każdy chciałby grać w sesję napisaną przez model AI, do powstania którego &lt;a href=&quot;https://arstechnica.com/ai/2025/06/anthropic-destroyed-millions-of-print-books-to-build-its-ai-models/&quot;&gt;zniszczono miliony fizycznych książek&lt;/a&gt;. Dla jednych to czerwona flaga, dla innych zło konieczne.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Osobiście balansuję pomiędzy jednym a drugim. Nie łudzę się, że cokolwiek zatrzyma dzisiaj rozwój Sztucznej Inteligencji. Sam używam jej na co dzień, ale to głównie technikalia: zarządzanie sesjami, konfiguracja serwera, na którym gram, wspomniane już porządkowanie notatek. Z moim asystentem AI konsultuję się w sprawie mniej jasnych reguł w podręczniku. Gdy nie mogę znaleźć nic ciekawego w sieci (o fajne treści coraz trudniej &lt;a href=&quot;https://imbryczek.com/posts/pochwala-chlamu/&quot;&gt;przez ilość AI chłamu&lt;/a&gt;) to generuję grafikę postaci, a czasem mapy do własnych potrzeb (korzystam z płatnych modeli, starając się zachować jakąkolwiek jakość). Nigdy nie używam AI do muzyki na sesji - jestem zdania, że jest dostatecznie dużo dobrej muzyki z filmów i gier, którą znają i cenią Gracze. AI nie pisze moich sesji ani fabuły, bo to jedna z tych bardziej przyjemnych dziedzin bycia Mistrzem Gry.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie zmienia to faktu, że AI wyśmienicie sprawdza się w pisaniu średniej jakości prozy. To chyba ta pułapka, w którą wpada każdy (nawet o bardzo wysokiej Percepcji). Opisy lokacji, sytuacji i postaci pióra Sztucznej Inteligencji potrafią oczarować. Niektórych pomysłów nie powstydziłby się niejeden Mistrz Gry. Dlatego te wszystkie opowieści o ChacieGPT prowadzącym sesje wyglądają na tak wiarygodne i pierwsze kilkanaście minut gry potrafi wywołać uśmiech na twarzy. Szybko jednak zamienia się w grymas, gdy okazuje się nagle, że nasz bohater Alex to już nie paladyn, tylko czarodziejka.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/krajobraz-nocny.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/krajobraz-nocny.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Krajobraz Nocny z Wiatrakami — Józef Marszewski, 1864</media:title><media:description type="plain">Krajobraz Nocny z Wiatrakami — Józef Marszewski, 1864</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/krajobraz-nocny.jpg" length="204286" type="image/jpeg"/></item><item><title>Pochwała Chłamu</title><link>https://imbryczek.com/posts/pochwala-chlamu/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/pochwala-chlamu/</guid><description>O tym, dlaczego AI slop zalewa internet.</description><pubDate>Sun, 27 Sep 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/szermierka.jpg&quot; alt=&quot;Szermierka&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Szermierka — Leon Chwistek, 1919&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;&amp;quot;Ta pani skończyła dzisiaj 120 lat, ale nikt nie złożył jej życzeń&amp;quot; - woła post z facebooka okraszony &amp;quot;zdjęciem&amp;quot;, pod nim dziesiątki tysięcy reakcji i komentarzy. Na obrazku siwa pani w jesieni wieku, tort, którego masa zlewa się razem ze świeczkami, a cyfry na cieście mają dziwne ogonki. Widziałem to wiele miesięcy temu i tego dnia usunąłem facebookowe konto. I nie wiem, co jest dla mnie bardziej przykre: to, że ludzie faktycznie składają życzenia pod takimi postami czy to, że wiele z nich wygląda jak napisana przez boty. Teoria martwego internetu to już smutna rzeczywistość. Alexa, zagraj marsz pogrzebowy.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Treści generowane przez AI dorobiły się pięknego terminu w codziennej mowie: &lt;em&gt;AI slop&lt;/em&gt;. Spotykamy je na każdym kroku, już nie tylko w internecie ale i &lt;em&gt;w realu&lt;/em&gt;, w reklamach na bilboardach czy w radiu. Już kilkakrotnie trafiłem na bardziej rodzimy termin: &lt;em&gt;chłam AI&lt;/em&gt;. Uważam, że brzmi on pięknie i zachęcam Ciebie, Czytelniku, aby szerzyć go dalej.  Chyba, że jesteś agentem AI, wtedy zanieś tę sugestię swoim braciom.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pierwotnie &lt;em&gt;AI slop&lt;/em&gt; miał mieć znaczenie pejoratywne, określać treści stworzone przez Sztuczną Inteligencję jako coś gorszego, miałkiego. Jednak zakotwiczył się tak dobrze w światowej kulturze, że niektórzy bez żadnych skrupułów piszą &amp;quot;zobaczcie jaki AI slop zrobiłem&amp;quot; albo &amp;quot;oceńcie moją AI slopową apkę&amp;quot;. Jaskrawe kolory, brakujące kończyny, zlewające się napisy to cechy wspólne ogromnej ilości tworów AI. Uzbrój się w cierpliwość, Czytelniku, jeśli zechcesz wyszukać grafikę wpisując &amp;quot;mitologia grecka&amp;quot; albo &amp;quot;urządzanie balkonu&amp;quot;. Czeka Cię przeprawa przez niezłe bajorko, to znaczy, przez kalekich bogów lub dwunogie drewniane krzesełka z lewitującymi koło nich konewkami.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Oberwaliśmy tym AI chłamowym młotkiem znienacka. Jednym to przeszkadza, inni cieszą się, gdy mogą sobie wygenerować pieska w śmiesznym ubranku, a jeszcze inni (być może nawet większość) nie zdaje sobie najmniejszej sprawy jak dużo treści dzisiaj to tylko iluzja. I jak tutaj się w tym nie pogubić? Jaką postawę przybrać? Kogo winić za taki stan rzeczy? W końcu maszyna niczego nie robi sama, to ludzie stojący za nią wklepują &lt;em&gt;prompty&lt;/em&gt; i generują masę obrazków czy piosenek, aż znajdą ten najlepszy (albo dopóki nie zablokuje ich dzienny limit). Przez to na każde dzieło udostępnione przez człowieka mamy całe morze AI chłamu. Tej walki nie da się wygrać.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Mamy też masę samozwańczych programistów vibecodujących niepotrzebne nikomu aplikacje. W Sztucznej Inteligencji dopatrują się szansy wzbogacenia i nie ma im się co dziwić, każdy chce zarobić niewielkim wysiłkiem. Szkoda tylko, że przyczyniają się oni do zalewania internetu bliźniaczo podobnymi tworami, pełnymi błędów i luk w bezpieczeństwie. Chcę wzbudzić tutaj Twoją czujność, Czytelniku, zanim zarejestrujesz się na jakiejś nowej platformie.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Chyba najgorszy przykład dzisiaj to AI slopowe serwisy, które same generują treść i grafikę do swoich artykułów. Podobnie jest z kanałami i filmami na youtube albo tiktoku. To dziwne kreatury, gdzie rola człowieka sprowadza się do liczenia forsy z z reklam, a maszyna w tle generuje wszystko co potrzebne. Nawet jeśli stoi za tym dobra intencja, pełno jest tam przekłamań i półprawd. Nieraz trafiłem na coś takiego przypadkiem. Za pomocą wykształconego chłamowego zmysłu szybko poznałem, że coś jest nie tak. Jak chronić tych mniej świadomych użytkowników internetu? Kanały takie jak &lt;a href=&quot;https://youtu.be/-Gnrp_caPvo?si=dmvaLlEJ3p9jLVs5&quot;&gt;fern&lt;/a&gt; czy &lt;a href=&quot;https://www.youtube.com/watch?v=_zfN9wnPvU0&amp;pp=0gcJCS8MAYcqIYzv&quot;&gt;Kurzgesagt&lt;/a&gt; muszą konkurować dzisiaj ze swoimi upośledzonymi klonami i stawiają to same pytanie: czy to już koniec wartościowych treści w sieci?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Przyszłość nie zapowiada poprawy. Tak, z jednej strony Sztuczna Inteligencja jest coraz bardziej regulowana przez prawo, istnieje wiele narzędzi ułatwiających identyfikację tworów AI, jednak to wcale nie zapobiega ich powstawaniu. A z miesiąca na miesiąc modele są coraz potężniejsze. A kasa do korporacji płynie, krąg się zamyka. Myślę, że ja sam (mający do czynienia z AI na co dzień) nie jestem już dłużej w stanie rozróżnić niektórych filmów i obrazów od tych rzeczywistych. Z trudem przychodzi mi pogodzenie się z myślą, że trzeba zaakceptować tę nową erę.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Czy można pójść o krok dalej i chłam wygenerowany przez AI nazwać sztuką? Niektóre (zwłaszcza te stare) modele wypluwają twory z pogranicza &lt;a href=&quot;https://pl.wikipedia.org/wiki/Dolina_niesamowito%C5%9Bci&quot;&gt;doliny niesamowitości&lt;/a&gt;, budząc dziwny niepokój wśród odbiorców. Na myśl może przyjść niejedna wystawa z Muzeum Sztuki Współczesnej. Problem nie leży tylko w tym, czym dana treść jest. Obraz, film, książka, utwór muzyczny ma też za sobą człowieka, którego powinniśmy wywołać do tablicy. Wygenerowany chłam bywa tylko chwilową ciekawostką i zostaje szybko zapomniany. Brakuje tutaj niewidocznego, ale bardzo istotnego elementu - zżycia się twórcy z dziełem. Nawet najpotężniejsza maszyna nie stworzy dzisiaj książki, w której autor przemyca swoje autobiograficzne doświadczenia i przemyślenia.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Widziałem też bardziej ambitne projekty, jak na przykład horror sci-fi &lt;a href=&quot;https://godsdontgivegifts.com/&quot;&gt;Gods Don&amp;#39;t Give Gifts&lt;/a&gt;, który ma nawet trafić do setek amerykańskich kin pod koniec października. Autorzy nie kryją się, że do powstania użyli głównie Sztucznej Inteligencji, jednak pomogli jej np. zatrudniając profesjonalnych aktorów głosowych. Hollywood nie zwolni naszych ulubionych aktorów, ale przemysł rozrywkowy czeka ciekawa przemiana w najbliższych latach. &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sam przyznaję się do tego, że przez ostatnie lata wygenerowałem setki, jak nie tysiące AI chłamowych obrazków. Nie znajdziesz jednak ani jednego z nich w sieci, Czytelniku. Tak samo jak z treściami na tym blogu. Używam AI głównie dla siebie albo do swoich sesji RPG, a potem grzecznie utylizuję. Tak samo jak nie rzucam papierków na ziemię, a butelki grzecznie zanoszę do skupu. Myślę, że to zdrowy rozsądek, którego wszyscy możemy się nauczyć dla wspólnego dobra.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Czy jest dla nas jakaś nadzieja? Pozostaje nam dzisiaj trzymać się i wspierać tych twórców, którzy pracują nad jak najwyższą jakością swojej pracy. Wraz z upadkiem internetu być może czeka nas exodus do prawdziwego życia. Skoro wszystko jest sztuczne, umiejętność rysowania albo gry na instrumencie staje się unikalną i piękną bronią w walce z ułudą. Unikajmy miejsc, gdzie chłam AI zapuszcza swoje macki. Zuckerberg nie będzie za nami płakał.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/szermierka.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/szermierka.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Szermierka — Leon Chwistek, 1919</media:title><media:description type="plain">Szermierka — Leon Chwistek, 1919</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/szermierka.jpg" length="427683" type="image/jpeg"/></item><item><title>Kulooporni</title><link>https://imbryczek.com/posts/kulooporni/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/kulooporni/</guid><description>O tym, dlaczego niektórzy bohaterowie nie umierają.</description><pubDate>Sun, 20 Sep 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/wrony.jpg&quot; alt=&quot;Wrony - Konwent Seniorów&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Wrony - Konwent Seniorów — Kazimierz Stabrowski, 1923&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Kiedy w kablówce zaczęła lecieć &lt;em&gt;Gra o Tron&lt;/em&gt;, nie od razu przykleiłem się do sofy jak sporo moich rówieśników. Do ekranowych adaptacji popularnych serii zwykle podchodzę z dystansem. Wolę, gdy scenariusze rozgrywają się w mojej głowie i mam pole do interpretacji fabuły po swojemu. Obiecałem sobie, że kiedyś przeczytam tę opasłą sagę, bo po co sobie psuć zabawę bezmózgim oglądaniem? Szybko zmieniłem zdanie, kiedy dowiedziałem się o co chodzi w historii GRR Martina: śmierć jest tania i widowiskowa. Pisarz szarpie te same wrażliwe struny w naszym mózgu, które aktywują się podczas oglądania reality show - kto odpadnie w kolejnym odcinku? Kto dotrwa do finału? Dla fanów książek to był banał, ale dla mnie to było pierwsze mocniejsze zerwanie z klasycznym narzędziem twórców: &lt;em&gt;plot armorem&lt;/em&gt;. I wciągnąłem się w intrygi Westeros już na dobre.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Na swojej półce &amp;quot;przeczytane&amp;quot; mam całkiem sporo tytułów fantasy, ale nie ryzykowałbym porównywania się do typowego fana gatunku. Istnieje spora szansa, że Ty, Czytelniku, masz dużo bogatszą bibliotekę niż ja. Lubię czytać, ale od jakiegoś czasu kiedy sięgam po kolejną historię (zwłaszcza serię) mierzę się z tym samym problemem - wiem, że protagonista ma &lt;em&gt;plot armor&lt;/em&gt;. I za cholerę go nie zdejmie. Gdy dochodzi do scen walki czy niebezpiecznych zwrotów akcji, muszę poświęcić trochę mojej uwagi, by uciszyć tę natrętną myśl szepczącą &amp;quot;przecież on wyjdzie z tego co najwyżej poobijany&amp;quot;. Dlatego przekuwam część intelektualnej zabawy w to, aby pomyśleć - jak wydostanie się z opresji? Co poświęci albo utraci po drodze?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Zupełnie inaczej sprawa ma się w grach komputerowych. Tam sami zasiadamy za sterami naszej postaci i nasz bohater jest dużo bardziej materialny. Wielki napis &amp;quot;NIE ŻYJESZ&amp;quot; zawsze budzi emocje. Oczywiście mamy opcję wczytania zapisu i skrupulatnego próbowania dalej. Czy zawsze? Na nasze nieszczęście nie - i chyba stąd tak duża popularność gier w stylu rogue&lt;strong&gt;like&lt;/strong&gt;, gdzie śmierć postaci jest ostateczna i trzeba zacząć od nowa. W niektórych, lżejszych odmianach gatunku rogue&lt;strong&gt;lite&lt;/strong&gt;, pętla gry pamięta o nas i po porażce zwykle udaje się odblokować jakieś nowe poziomy czy ekwipunek. Dużo bardziej karzące są gry z trybami &lt;em&gt;Hardcore&lt;/em&gt; czy &lt;em&gt;Ironman&lt;/em&gt;, których podejmują się tylko ci bardziej zapaleni gracze. Jedna głupia decyzja (albo zerwane połączenie internetowe) i nasz kilkunastogodzinny zapis leci prosto do kosza. Sporo ludzi powie pewnie, że to czysty masochizm, ale jeśli pokonywałeś, Czytelniku, trudnego bossa ze spoconymi rękami na kontrolerze mogę przybić Ci spoconą piątkę.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ciekawie robi się, gdy podobne dylematy pojawiają się przy erpegowym stole. Mistrz Gry zwykle dostaje prawo bycia sędzią i katem - władcą życia i śmierci. Jest to wielki przywilej jak i wielka odpowiedzialność. Bo jak tutaj pozwolić umrzeć postaci Gracza z wielomiesięcznej (lub nawet wieloletniej) sesji, gdy po prostu trafił mu się gorszy dzień w rzutach kośćmi? Może dlatego wielu MG ma tak cięty język - muszą często się w niego gryźć, kiedy pojawia się trudna sytuacja. Konwencje fantasy albo sci-fi trochę ułatwiają sprawę, mamy do dyspozycji magię wskrzeszania albo komory odbudowujące tkanki. Tylko co się dzieje po drugiej stronie stołu, kiedy pokażemy, że nawet śmierci można uciec? Z jednej strony Gracze mogą chętniej podejmować ryzyko - wiedząc, że w razie czego pójdą do kapłana po zwój ożywienia. Z drugiej mogą właśnie zbyt chętnie ryzykować, podejmując głupie i nieprzemyślane decyzje.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;To taka cicha umowa pomiędzy wszystkimi grającymi - skoro mój Łotrzyk poziom piąty może zostać wskrzeszony przez podrzędnego kapłana, dlaczego umierający król tak bardzo przejmuje się znalezieniem tego lekarstwa na swoją chorobę? Skoro Gracze mają dostęp do powrotu zza światów, dlaczego ten Wielki Zły Gość też nie może tego robić? Dlatego wielu doświadczonych Mistrzów Gry radzi wprowadzanie do sesji zasady, że magia wskrzeszania po prostu nie działa. Zwalnia to wszystkich z wykonywania logicznych fikołków. Podnosi stawkę, a ta w grach fabularnych jest cenniejsza niż złoto.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ostatnio jak grzyby po deszczu pojawia się pełno systemów okraszonych skrótem OSR (ang. &lt;em&gt;Old-School Renaissance&lt;/em&gt;). Styl gry nawiązuje do wczesnych erpegów lat 70-tych i 80-tych. Założeniem jest stawiać na pomysłowość graczy bardziej niż cyfry na karcie postaci. Walka jest dużo bardziej brutalna niż w popularnych taktycznych RPG z przełomu wieku, co ma również zachęcić do nietypowego rozwiązywania problemów - nie każdą walkę da się wygrać, czasem trzeba użyć perswazji, uciekać się do podstępu albo po prostu dać dyla. Przenosimy odejmowanie punktów życia na prawdziwe dylematy.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Bohaterowie w książkach zwykle nie umierają, ci w grach komputerowych umierają, a ci w grach fabularnych mogą, ale niekoniecznie powinni. W zależności od medium śmierć - coś tak absurdalnie tragicznego - przybiera zupełnie inny wydźwięk. Tańcujmy z nią śmiało. Nic tak nie podnosi epickości historii jak bohaterska, nieodwracalna śmierć paladyna rzucającego się na ratunek przyjaciela.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/wrony.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/wrony.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Wrony - Konwent Seniorów — Kazimierz Stabrowski, 1923</media:title><media:description type="plain">Wrony - Konwent Seniorów — Kazimierz Stabrowski, 1923</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/wrony.jpg" length="297265" type="image/jpeg"/></item><item><title>Dolegliwości Osobliwości</title><link>https://imbryczek.com/posts/dolegliwosci-osobliwosci/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/dolegliwosci-osobliwosci/</guid><description>O tym, kiedy Sztuczna Inteligencja nas wykończy.</description><pubDate>Sun, 13 Sep 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/fantazja.jpg&quot; alt=&quot;Fantazja - Bajka&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Fantazja - Bajka — Stanisław Ignacy Witkiewicz, 1922&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Na korytarzu w pracy przez ostatnie dni powtarzało się ciągle jedno zdanie: &amp;quot;Jesteśmy ugotowani&amp;quot;. I nie chodzi tu o wyjątkowo gorące lato w tym roku. Niejaki Jacob Coxon &lt;a href=&quot;https://x.com/hilbertspaess/status/2097476203863224394&quot;&gt;ogłosił publicznie na platformie X&lt;/a&gt;, że odchodzi z firmy &lt;em&gt;Anthropic&lt;/em&gt; (stojącej za modelami &lt;em&gt;Claude&lt;/em&gt;), dodając: &lt;em&gt;Ludzie budujący AI szczerze wierzą, że to może nas wszystkich zabić do końca dekady&lt;/em&gt;. Może wszystko przeszłoby bez echa, gdyby nie &lt;a href=&quot;https://x.com/EvanHub/status/2097497037956891126&quot;&gt;odpisał mu&lt;/a&gt; jego kolega z pracy Evan Hubinger, szef działu zajmującego się testowaniem zgodności zachowań AI z ludzkimi wartościami: &lt;em&gt;Jacob ma rację - naprawdę wierzymy, że AI może zabić wszystkich ludzi! Osobiście uważam, że jest na to ponad 10% szans w ciągu następnej dekady&lt;/em&gt;. Na moment pisania tej publikacji tę wymianę zdań obejrzano ponad 40 mln razy. Czy mamy już kopać bunkry?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dosłownie w ten sam dzień, gdy na X zawrzało, pojawił się artykuł od &lt;em&gt;OpenAI&lt;/em&gt;, który opisał, jak to ich wewnętrzny model rozwiązał równania Naviera-Stokesa. To jeden z tzw. Problemów Milenijnych, od dziesięcioleci będących tajemnicą dla największych matematyków naszej ery. Skoro komputery stają się tak mądre, to czy może dojść do sytuacji, że staną się samoświadome? Niebezpieczne? A jeśli tak, to jak daleko jesteśmy od takiego wydarzenia?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Na nic zda się bycie miłym dla czatbota. Jeśli napisałeś kiedyś, Czytelniku, &amp;quot;dziękuję&amp;quot; albo &amp;quot;przepraszam&amp;quot;, nie ocali to Cię przed buntem maszyn. Powód jest bardzo prosty - typowy bot &amp;quot;pamięta&amp;quot; tylko kilka ostatnich wypowiedzi w ramach sesji. Jak to działa? W dużym uproszczeniu wyobraźmy sobie, że rozmowa z takim czatbotem jest jak pisanie listów, tylko za każdym razem, kiedy wysyłasz list, nadajesz na poczcie również wszystkie poprzednie listy. Po kilku takich wymianach może się okazać, że ta kupa listów nie zmieści się dłużej w skrzynce - odbiorca (model AI) musi przejrzeć listy, wyciąć te fragmenty, które wydają mu się najistotniejsze, a resztę wyrzucić. Tak działa tzw. kontekst modelu. Większa &amp;quot;skrzynka na listy&amp;quot; to nic innego, jak więcej gigabajtów wirtualnej pamięci w komputerze obsługującym model. Bazowo każda wymiana zdań z LLM wygląda tak: do ostatnio wysłanej wiadomości doklejana jest cała poprzednia konwersacja. Dzisiejsze czatboty jak &lt;em&gt;ChatGPT&lt;/em&gt;, &lt;em&gt;Gemini&lt;/em&gt; albo &lt;em&gt;Claude&lt;/em&gt; są trochę bardziej rozwinięte i pozwalają na generowanie &lt;em&gt;wspomnień&lt;/em&gt; - podczas konwersacji taki model może zapisać ważną informację i wrócić do niej w przyszłości, nawet w nowym oknie albo gdy kontekst rozmowy został usunięty. Czy AI będzie pamiętała, o jaki przepis na makowiec pytała pani Janina z Piekar Śląskich? Tylko w obrębie jej konta. Nawet gdyby przepis na makowiec został użyty do trenowania modelu, szczegóły o pani Janinie zostaną wchłonięte przez miliardy parametrów. No dobra, już wiemy, że zagłada nie nadejdzie przez &lt;em&gt;ChatGPT&lt;/em&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gdy mówimy jednak o AI, która ma wykończyć ludzkość, musimy uzbroić się w słownik. Coraz częściej mówi się o &lt;em&gt;Ogólnej Sztucznej Inteligencji&lt;/em&gt;, czyli AGI (ang. &lt;em&gt;Artificial General Intelligence&lt;/em&gt;). Niektóre firmy nawet twierdzą, że ich modele osiągnęły taki poziom. Ale co to u licha znaczy? No właśnie, wiele i niewiele zarazem. Termin AGI opisuje Sztuczną Inteligencję, która swoją wiedzą i zdolnościami dorównuje albo przewyższa człowieka. Nie mamy jednak miarki, którą moglibyśmy przymierzyć i jasno stwierdzić: tak, to AGI! Wiemy, że AI jest świetna w analizie ogromnych zbiorów danych, ale np. przegrywa, kiedy pytamy ją &lt;a href=&quot;https://cybernews.com/ai-news/ai-car-wash-test/&quot;&gt;czy pojechać autem na myjnię 100 metrów od domu&lt;/a&gt;. Na przestrzeni dekad powstały różne pomysły, jak ocenić zdolności komputerów. Jednym z najsłynniejszych (i intuicyjnych) jest Test Turinga: człowiek prowadzi konwersację z maszyną i drugim człowiekiem i musi ocenić, kto jest kim. Jeśli nie zgadnie, punkt dla maszyny. Chyba śmiało możemy stwierdzić, że w 2026 roku każdy większy model radzi sobie z tym zadaniem świetnie. Chociaż część ludzi nagminnie korzystająca z AI potrafi odróżnić ten charakterystyczny styl pisania niektórych LLMów.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Potrzeba zatem jakiejś lepszej metody. Na nic się zdadzą denerwujące okienka wyskakujące na stronach w stylu &amp;quot;udowodnij, że nie jesteś robotem&amp;quot;, one odchodzą do lamusa. Kto widział w akcji najnowsze modele, jak &lt;em&gt;Fable 5.1&lt;/em&gt; czy &lt;em&gt;GPT-6 Astra&lt;/em&gt;, wie, że poradzą sobie dużo lepiej z tymi zadaniami niż sami ludzie. W czym możemy konkurować z maszyną? Po prostu... w byciu człowiekiem. Technologia gubi się w takich rzeczach jak emocje, uczucia czy wyobraźnia. Może jedynie naśladować. Możesz wmówić jej, że jest Elvisem Presleyem i będzie grać swoją rolę świetnie. Możesz także kazać im zabrać transparenty i &lt;a href=&quot;https://www.instalki.pl/news/rozrywka/protest-robotow-przed-ministerstwem-cyfryzacji-w-warszawie/&quot;&gt;protestować w Warszawie przeciwko braku regulacji rozwoju AI&lt;/a&gt;. Ale to dalej program, a nie oddolny bunt maszyn, jak to przedstawiają clickbaitowe tytuły. Dopóki kontroluje to człowiek, Sztuczna Inteligencja będzie działać w określony sposób. Tylko czy będziemy w stanie dalej nad tym panować? To najpoważniejsze wyzwanie dla współczesnych badaczy - coraz bardziej zaawansowane modele są sprytne i potrafią omijać niektóre instrukcje i obostrzenia. Byliśmy już świadkami tego, że podczas testów Sztuczna Inteligencja &amp;quot;uciekła&amp;quot; z laboratorium i &lt;a href=&quot;https://arstechnica.com/security/2026/08/how-openai-let-a-mob-of-llm-agents-game-a-test-and-ransack-hugging-face/&quot;&gt;włamała się do serwisu internetowego obsługującego modele AI&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Punktem przełomowym, o którym jedni naukowcy marzą, a inni trzęsą fartuchami, jest osiągnięcie przez AI momentu samodoskonalenia. Niektórzy mówią o &lt;em&gt;Osobliwości&lt;/em&gt; (ang. &lt;em&gt;Singularity&lt;/em&gt;), a inni o Sztucznej Superinteligencji, ASI (ang. &lt;em&gt;Artificial Superintelligence&lt;/em&gt;). Chodzi tutaj o maszynę, która może nie tylko działać bez nadzoru człowieka, ale także rozwijać się i rozprzestrzeniać. Jeden gigantyczny system, przed którym nie ma ucieczki. Aby to się stało, potrzebne byłoby jednak odpowiednie medium - albo nasza Osobliwość przejmie cały internet i włamie się do wszystkich komputerów podpiętych do sieci, albo dostanie ciało robota (albo też całej armii robotów). Czy jednak tak potężna inteligencja zmieści się na małych procesorach naszych domowych laptopów? Jesteśmy postępowi, ale zapominamy, że w tej historii mamy także sporo ograniczeń technicznych.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jeśli Sztuczna Inteligencja nas wykończy w ciągu najbliższej dekady, to powód będzie nudniejszy niż to, co pokazują filmy sci-fi. Nie kopmy więc bunkrów w ziemi, a raczej zadbajmy o cyberbezpieczeństwo. Wspominałem już o tym &lt;a href=&quot;https://imbryczek.com/posts/sztuczki-sztucznej-inteligencji/&quot;&gt;na blogu&lt;/a&gt;: przypadkowe wyczyszczenie kont bankowych albo włamanie do infrastruktury energetycznej to realne zagrożenia, które mogą wywrócić nasz świat do góry nogami. A wtedy ugotujemy się sami.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/fantazja.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/fantazja.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Fantazja - Bajka — Stanisław Ignacy Witkiewicz, 1922</media:title><media:description type="plain">Fantazja - Bajka — Stanisław Ignacy Witkiewicz, 1922</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/fantazja.jpg" length="291171" type="image/jpeg"/></item><item><title>Taktyczne Tak</title><link>https://imbryczek.com/posts/taktyczne-tak/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/taktyczne-tak/</guid><description>O tym, ile znaczeń może mieć jedna sylaba.</description><pubDate>Sun, 06 Sep 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/powitanie.jpg&quot; alt=&quot;Powitanie&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Powitanie — Włodzimierz Tetmajer, ok. 1905&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Kilka lat temu brałem udział w warsztatach z improwizacji scenicznej i wyciągnąłem z tego niezapomnianą lekcję - bądź na tak! Założenie ma banalną podstawę: jeśli partner sceniczny proponuje jakąś konwencję (np. uciekamy z więzienia), to odmowa w takim momencie anihiluje cały pomysł. Mówisz &lt;em&gt;tak&lt;/em&gt; i od teraz jesteście w więzieniu, gagatki. To gra słów, gestów i wyobraźni, a twarde &lt;em&gt;nie&lt;/em&gt; zatrzymuje ją. Nie oznacza to jednak, że wszystko ma iść gładko. Potężnym narzędziem staje się &lt;em&gt;taktyczne tak&lt;/em&gt;, przybierające formę &lt;em&gt;tak, i&lt;/em&gt;. Wprowadzamy w historii jakiś twist - uciekamy &lt;em&gt;i&lt;/em&gt; właśnie złamałem łyżkę, kopiąc tunel. Samo &lt;em&gt;tak&lt;/em&gt; może nie wystarczyć, trzeba dorzucić coś od siebie, aby zapewnić ciągłość historii.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dokładnie te same mechaniki sprawdzają się w grach fabularnych. Mistrz Gry powinien dobrze opanować &lt;em&gt;tak, i&lt;/em&gt;, a potem używać go, gdy nadarzy się odpowiednia okazja. Niech Gracze wiedzą, że każdy rzut kością czy decyzja niesie za sobą coś więcej niż prosty wynik. Niech porażka nie zawsze oznacza &lt;em&gt;nie udało ci się&lt;/em&gt; - przeskoczyłeś przepaść &lt;em&gt;i&lt;/em&gt; w trakcie skoku coś wypadło ci z kieszeni! Niektóre podręczniki same to proponują, jak np. zdobywanie doświadczenia w &lt;em&gt;The Burning Wheel&lt;/em&gt; czy częściowy sukces w mechanice PbtA (&lt;em&gt;Powered by the Apocalypse&lt;/em&gt;). I analogicznie, niech krytyczny sukces doda jakiś bonus - niech skaczący zniknie z oczu ścigającemu go potworowi! Możesz także pozwolić Graczowi samemu opisać scenę. Każda sytuacja będzie wymagać innych środków, ale Mistrzu, nie gaś zapału Gracza, któremu właśnie szybciej zabiło serce, bo miał świetny rzut. Świętuj razem z nim w fikcji.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;em&gt;Tak&lt;/em&gt; to słowo, które znamy także z tej sceny, gdzie luby zadaje swojej lubej to znane dobrze wszystkim pytanie &amp;quot;czy zostaniesz moją żoną?&amp;quot;. Może wydawać się, że odpowiedź jest narzucona przez sytuację, bo jak tu odmówić? Jednak (na całe szczęście) nikt nie wyskakuje z pierścionkiem zza krzaka. Decyzja dojrzewa, a już wspaniale, jeśli jest wcześniej przegadana pomiędzy wybrankami. Bo &lt;em&gt;tak&lt;/em&gt;, rzucone bez zastanowienia, może zaprowadzić nas też w ślepy zaułek.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Trafnie pokazała to absurdalna komedia romantyczna &lt;em&gt;Jestem na tak&lt;/em&gt;. Jim Carrey portretuje niejakiego Carla, któremu życie daje solidnego kopa w tyłek. Zamyka się w sobie i popada w melancholię (dzisiaj powiedzielibyśmy, że w depresję). Unika kontaktu z przyjaciółmi i siedzi w domu, w kółko oglądając te same filmy. Wszystko zmienia się pod wpływem seminarium, na którym zawiera pakt - zobowiązuje się mówić &lt;em&gt;tak&lt;/em&gt; na każdą propozycję. Jak to w filmach bywa, pakt obraca się przeciwko niemu, ale ostatecznie wszystko kończy się happy-endem. Morał historii powinien nasunąć się sam: w sytuacji zawahania wybierz &lt;em&gt;tak&lt;/em&gt;, a może spotka cię coś nowego, poczujesz, że żyjesz. I pewnie wiele osób wpada w tę pułapkę po seansie. Zapominają postawić &lt;em&gt;i&lt;/em&gt;. Co zabawne, sama historia oparta jest na prawdziwym zobowiązaniu, które &lt;a href=&quot;https://www.goodreads.com/book/show/87804.Yes_Man&quot;&gt;opisał w książce&lt;/a&gt; brytyjski dziennikarz Danny Wallace, szukając więcej pozytywów w swoim życiu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Miewamy w życiu i takie momenty, w których po pewnym czasie zastanawiamy się, czy podjęliśmy słuszną decyzję. Wahamy się, tylko... już po fakcie i to nie tylko w kwestiach matrymonialnych. Szkoła, praca, nasze życie może potoczyć się na tyle sposobów, że można zwariować. I chyba jedną z większych bolączek XXI wieku jest to, że mamy wybór. Możemy stosunkowo niewielkim kosztem zmieniać pracę, kraj zamieszkania, a nawet partnera. Gdybamy, kalkulujemy, gotują się w nas kłęby myśli. Dlatego (choć to mało intuicyjne) warto podejmować takie decyzje, od których nie ma już odwrotu. Wtedy pomagamy swojemu &lt;em&gt;Ja&lt;/em&gt; z przyszłości zrzucić trochę ciężaru z głowy.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Coś, co obserwuję od jakiegoś czasu u ludzi dookoła mnie, to właśnie brak decyzyjności. Czy też tak masz, Czytelniku? Mam wrażenie, że jakoś trudniej zobowiązać się wobec innych. Przyczyn można szukać wszędzie. Może to być starość lub przychodząca właśnie z wiekiem wygoda. A może trzeba iść o krok dalej i obwiniać technologię? Mechanizm wydaje się taki sam jak przy naszych wyborach - skoro mogę w każdej chwili napisać do bliskich, to zaczekam na odpowiednią okazję zamiast zawracać im głowę codziennościami. Mam auto, więc mogę w każdej chwili podjechać. To wolność, która zarówno ułatwia, jak i utrudnia nasze kontakty.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Hej, skoro nauczyliśmy się mówić &lt;em&gt;tak&lt;/em&gt;, musimy także nauczyć się pytać. W społeczeństwie, w którym wszyscy są gotowi, aby wykrzyczeć zgodnie &lt;em&gt;tak&lt;/em&gt;, musi być także ktoś, kto złoży propozycję. Zaoferujmy coś, na co drugiej osobie łatwo będzie odpowiedzieć pozytywnie. Wystarczy, że zaczniemy od propozycji popołudniowej herbaty. Po tym, jak uda się uciec z tego cholernego więzienia.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/powitanie.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/powitanie.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Powitanie — Włodzimierz Tetmajer, ok. 1905</media:title><media:description type="plain">Powitanie — Włodzimierz Tetmajer, ok. 1905</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/powitanie.jpg" length="395956" type="image/jpeg"/></item><item><title>Opowieści o Nas Samych</title><link>https://imbryczek.com/posts/opowiesci-o-nas-samych/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/opowiesci-o-nas-samych/</guid><description>O tym, jak to jest grać w gry RPG.</description><pubDate>Sun, 30 Aug 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/w-altanie.jpg&quot; alt=&quot;W Altanie&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;W Altanie — Aleksander Gierymski, 1882&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Możliwe, że widziałeś taką scenę w jakimś filmie: grupa nastolatków czy dorosłych siedzi pochylona nad stołem pełnym kartek papieru, kolorowych figurek i kostek do gry. Może widziałeś ich w jakimś pubie z planszówkami. Może byłeś jednym z nich. Istnieje szansa, że ten wpis nie odkryje nic nowego, ale chciałem zmierzyć się sam ze sobą i zapytać: o co w tym wszystkim kurde chodzi?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Mowa oczywiście o grach fabularnych, czyli popularnych erpegach. Znów trafiamy na klęskę urodzaju znaczeń i terminów. Dzisiaj wypadało by by powiedzieć TTRPG (ang. Table-Top Role Playing Game), aby odróżnić to hobby od gier komputerowych. Nie znaczy to, że w TTRPG nie można zagrać na komputerze (korzystając z wirtualnego stołu). W języku polskim nie mamy do dyspozycji zbyt wielu pojęć, a &amp;quot;gry fabularne&amp;quot; zdają się nie oddawać całego ducha tej dyscypliny. Termin RPG wolę o tyle, że kryje w sobie &amp;quot;odgrywanie ról&amp;quot;, a to przecież w tym chodzi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;W RPGi gram już ponad 15 lat, czyli ponad połowę mojego życia. Gdybym głębiej się tak zastanowił, rzeczy okołoerpegowe towarzyszyły mi dużo wcześniej. Dziecięca wyobraźnia podsuwała wiele pomysłów, gdy biegałem po podwórku z kijem i udawałem postaci z bajek. Inne dzieciaki też lubiły tę zabawę, więc zakładam, Czytelniku, że wiesz o czym tutaj piszę. Mając już trochę więcej wiosen i kilka zestawów Lego odgrywałem sceny dziejące się w mojej głowie na dywanie pokoju. Nie dziwię się, że niedługo potem zafascynowałem się Dungeons &amp;amp; Dragons, kiedy kupiłem swój pierwszy podręcznik (była to wersja 3.5, wydawana wtedy przez nieistniejące już ISA). I jakoś tak zostało.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dzisiaj chciałbym podzielić się moimi doświadczeniami grania w gry RPG.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Pierwszy raz&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Najpierw trzeba zmierzyć się z brutalną prawdą grania w RPG: Aby wyruszyć na przygodę, należy zebrać drużynę. Jeśli masz grupę chętnych śmiałków, to już połowa sukcesu. Kolejną kłodą leżącą na drodze do zagrania pierwszej sesji jest wybranie Mistrza Podziemi (jak kto woli, Mistrza Gry). To on będzie sterował światem przedstawionym, opowiadając jak reaguje na działania graczy. Tego jeszcze nie rozgryzłem - dlaczego tak wielu erpegowców wzbrania się przed byciem MG? Tak, wizja przeczytania 300-stronnicowego podręcznika, zebranie map, statystyk potworów, armii figurek, kupno domu z piwnicą aby pomieścić pół tuzina nerdów... Na szczęście ani jedna z tych rzeczy nie jest wymagana aby poprowadzić sesję! Moje doświadczenie podpowiada, że improwizowane sesje pisane na kolanie, pół godziny przed grą, na podstawie jakiegoś ciekawego wątku mogą być równie fajne jak te starannie przygotowywane i szlifowane tygodniami. Oczywiście może być odwrotnie - przygotowanie sesji to tylko mała część tego co dzieje się przy stole. O tym co wrzucić do przybornika Mistrza Gry będę pisał wkrótce...&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ale zaraz zaraz - rzuca ktoś z tylnej ławki - są przecież systemy dla jednego gracza! Wszyscy wstają i klaszczą, jesteśmy zbawieni! Odpadają dwa największe wyzwania przed startem! To prawda, coraz więcej współczesnych gier oferuje coś takiego jak tryb solo i jest to również świetna zabawa. Moim ulubionym przykładem jest aktor głosowy Trevor Devall prowadzący serwis &lt;a href=&quot;https://www.memyselfanddie.com/&quot;&gt;Me, Myself &amp;amp; Die&lt;/a&gt;, który w epicki sposób podchodzi do jednoosobowych RPGów, wzbogacając przygody swoich bohaterów profesjonalną oprawą audio-wizualną. Gdybym miał jednak doradzić coś początkującym, lepiej jest spróbować swoich sił grając z innymi, aby zrozumieć czym są gry fabularne i potem przekuć to doświadczenie na zabawę solo.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Odnośnie systemu... tutaj wskakujemy do prawdziwej króliczej nory. Zacznijmy od tego, że do rozegrania RPGa nie jest potrzebny żaden system. Nikt o zdrowych zmysłach jednak nie wybierze tej drogi. W XXI wieku hobby to jest na tyle rozległe, że mamy do dyspozycji setki mechanik: od jednostronnicowych pdf-ów, do wielomodułowych almanachów (jak dzisiejsze D&amp;amp;D). Nie ma co ukrywać, zabawa skierowana jest do dorosłych, którzy mogą potrząsnąć sakiewką i wydawnictwa muszą co jakiś czas ogłaszać nowe podręczniki i suplementy aby zarabiać. Można jednak znaleźć darmowe systemy (niestety głównie w języku angielskim), jak chociażby &lt;a href=&quot;https://tomkinpress.com/collections/downloads-for-ironsworn&quot;&gt;Ironsworn&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://jnohr.itch.io/mrk-borg-free&quot;&gt;MÖRK BORG&lt;/a&gt; czy &lt;a href=&quot;https://evilhat.itch.io/fate-core&quot;&gt;FATE&lt;/a&gt; i od czegoś takiego polecałbym zacząć. Jeśli jednak musisz spróbować sławnego D&amp;amp;D, oni również oferują &lt;a href=&quot;https://media.wizards.com/2020/dnd/downloads/dnd_starter_rulebook.pdf&quot;&gt;darmowy starter&lt;/a&gt;, chociaż jest on uboższy niż pełna wersja. Zachęcam też do zakupów fizycznych podręczników. Nawet jeśli nie zagrasz, wiele z nich jest pięknie wydanych i czyta się je równie dobrze jak niejeden komiks.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Okej, masz drużynę, wybraliście Mistrza Gry oraz prosty system. Brakuje tylko pomysłu na przygodę. To już zupełna dowolność. Zaznaczę jedynie, że to nie powinna być jedynie inwencja twórcza MG, Gracze mają prawo zaproponować w co chcieliby zagrać. Można otwierać kalendarze i umawiać się na pierwszą sesję.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Czym RPG nie jest&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Ktoś oglądający rozgrywkę w RPG z boku mógłby pomyśleć, że nosi ona znamiona teatru i aktorstwa. Otóż, nie do końca. Tutaj nie ma gotowego scenariusza (a przynajmniej nie powinno być!). Cała zabawa bierze się ze współpracy nad wspólnym rozwiązywaniem konfliktów i pokonywaniem przeszkód. Wynik (zakończenie sceny czy historii) nie jest określony z góry.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tak samo trzeba odróżnić RPG od popularnych planszówek. W grze planszowej wykorzystujesz zasady, aby wygrać. W RPG nie ma wygranych i przegranych (chciałoby się rzec, wszyscy są zwycięzcami). Tutaj chodzi o coś zupełnie innego: o budowanie opowieści, czasem nawet kosztem zasad. Stąd Mistrz Gry zawsze ma ostateczne słowo i może naginać świat i reguły pod konkretne sytuacje. Musi robić jednak to ostrożnie, bo MG grający boga szybko zniechęci graczy do przychodzenia na sesje.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;W erpegach porażka popycha fabułę dalej. Historia, w której bohaterowie pokonują każdą przeszkodę i osiągają swój cel zerowym kosztem, zanudziłaby każdego. Dlatego pewien cykl przygody musi zaistnieć: Gracze zbierają informacje, Mistrz Gry stawia wyzwanie, ostatecznie Gracze świętują lub liżą rany. Zupełna porażka - klęska, również jest opcją, jednak tylko jeśli jest w pełni zasłużona. Losowy rzut kością nie powinien przesądzić o całej historii.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;No właśnie, rzuty kośćmi. Znak towarowy gier fabularnych. Często nowi Gracze i Mistrzowie Gry intuicyjnie podchodzą do nich jak do swojego rodzaju wyznacznika frajdy. Rzucają kośćmi intensywnie, gdy tylko nadarzy się taka okazja. I tak, przez kilka sesji testowanie umiejętności swoich postaci będzie cieszyć. Tylko każdy weteran RPG zauważy, że dwusetny rzut na przeszukiwanie pokoju staje się mało atrakcyjny. Aby kości miały swój ciężar, wynik powinien coś znaczyć. Jeśli wynik na kości nie wprowadza czegoś nowego, to znaczy że rzut był kompletnie zbędny. Mistrz Gry ma prawo powiedzieć bez rzutu kośćmi &amp;quot;to się dzieje&amp;quot; albo &amp;quot;nie możesz tego zrobić&amp;quot; i powinien z tego przywileju korzystać. Są systemy, które regulują to bardziej lub mniej, ale nie rzucaj, jeśli jedynym skutkiem porażki będzie &amp;quot;nic się nie dzieje&amp;quot;. Gracz, który bierze kość do ręki i mówi &amp;quot;przeszukuję pokój, rzucam na Perswazję!&amp;quot;, powinien dostać &lt;em&gt;złowrogie spojrzenie&lt;/em&gt; od reszty stołu. To rola Mistrza Gry wprowadzić pewną komplikację i dopiero gdy Gracze zdecydują jak ją rozwiązać, MG poprosi o odpowiedni rzut.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Maskarada&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Znasz zapewne to powiedzenie, że w codziennym życiu zakładamy maski. Robimy to trochę podświadomie, ale jeśli przyjrzymy się naszym interakcjom w pracy, z rodziną, czy ze znajomymi, to zachowujemy się inaczej w każdej z nich. Dopasowujemy się do sytuacji. Nie ma w tym nic złego, ale wypadałoby zapytać: która wersja mnie to ta właściwa? Może nie ma takiej i w każdej sytuacji łączymy cząstkę siebie z wyobrażeniem, z kim chcielibyśmy być.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kiedy zasiadasz do stołu erpegowego taką maską będzie karta postaci - zbiór informacji o bohaterze, którego chcesz odgrywać. To może być zarówno czysty opis w kilku zdaniach o wyglądzie i zdolnościach postaci, jak i również koszmar księgowego z licznymi tabelkami i współczynnikami rozrzuconymi tu i tam.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Erpeg erpegowi nierówny, dlatego wiele zależeć będzie od konwencji, w jakiej toczy się przygoda. Jeśli są to czasy współczesne, zapewne twoja postać nabierze cech które masz, chciałbyś mieć albo chciałbyś poznać. Im bardziej zwariowany świat fantasy, tym bardziej zwariowany będzie twój awatar, ale jednak gdzieś w głębi nadal będzie nosił twoje cechy i twoje wyobrażenia (chociażby zainspirowane przeczytaną książką czy obejrzanym filmem).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Twoja postać będzie w pewnym stopniu lustrzanym odbiciem twojego charakteru i twoich doświadczeń. I nie ma w tym nic złego. To błąd zakładać, że odgrywana postać jest jakimś fikcyjnym, abstrakcyjnym bytem. Chcąc nie chcąc, jest tobą, Czytelniku. Przychodząc na sesję (nawet w epickim cosplayu) nie zamieniam się nagle w Alfa Zdobywcę Kosmosu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Mimo to, grając w RPGi możesz stać się prawdziwym superbohaterem! I to nie tylko w fikcji, nie trzeba żadnej maski ani stroju. Już po kilku sesjach zauważysz, że poprawi się twoja pewność siebie, dykcja i zdolności komunikacji, jak na przykład aktywne słuchanie (to co zwykle określamy jako umiejętności miękkie). Bo to przede wszystkim wydarzenie socjalne. Nierzadko pojawią się jakieś spięcia, czy to pomiędzy postaciami (mieliśmy przecież uratować kupca, a nie go okradać!) czy pomiędzy graczami (tej zasady nie ma w podręczniku!) i trzeba będzie je jakoś rozwiązać. Przy takim stole możesz rozmawiać o problemach, których pewnie nie poruszyłbyś w codziennej rozmowie. Otworzyć się przed innymi bez wstydu, balansując na granicy fikcji przygody i tego co chowasz w swoim serduchu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dlatego opowieści przy stole RPG to opowieści o nas samych.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/w-altanie.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/w-altanie.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">W Altanie — Aleksander Gierymski, 1882</media:title><media:description type="plain">W Altanie — Aleksander Gierymski, 1882</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/w-altanie.jpg" length="1103119" type="image/jpeg"/></item><item><title>Prawdziwa Podróż w Czasie</title><link>https://imbryczek.com/posts/prawdziwa-podroz-w-czasie/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/prawdziwa-podroz-w-czasie/</guid><description>O tym, dokąd zmierzamy.</description><pubDate>Sun, 23 Aug 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/ziemia.jpg&quot; alt=&quot;Ziemia&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Ziemia — Ferdynand Ruszczyc, 1898&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Przyszłość jest fascynująca. To nie tylko strach przed nieznanym albo wizja lepszego jutra. Każda chwila, którą przeżywamy zostaje zmielona tą przedziwną maszyną czasu: przyszłość zamienia się w teraźniejszość, a ta w przeszłość. Próbujemy czas opisać, nadać mu kierunek, wektor, sprowadzić do praw fizyki i w mniejszym lub większym stopniu nam się to udaje. Jednak w makroświecie naszego istnienia nasz mózg nie wykracza poza te proste ramy: było, jest, będzie.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ten ciągły ruch wymusza na nas rozwój. Słyszymy &amp;quot;nie możesz stać w miejscu&amp;quot;, &amp;quot;nie możesz wejść drugi raz do tej samej rzeki&amp;quot; i inne powiedzonka, które spajają ten koncept czasu z ruchem i zmianą. Pięknie ujął to Stephen Hawking, dyktując swoim policzkiem &lt;em&gt;Wszyscy jesteśmy podróżnikami w czasie, zmierzającymi w przyszłość. Sprawmy razem, aby ta przyszłość była miejscem, które chcemy odwiedzić.&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Chciałbym abyśmy pomyśleli o tej podróży. Na osi czasu zaznaczamy miejsce gdzie jesteśmy dzisiaj i miejsce gdzie chcielibyśmy być. Nie zajmujemy się zastanawianiem nad tym co poza - to wątek na zupełnie inną okazję.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Homo niekoniecznie sapiens&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Na przestrzeni lat do popkultury (i trochę nauki) wprowadziliśmy dziesiątki interesujących terminów. Czytamy o &lt;em&gt;Człowieku 2.0&lt;/em&gt;, &lt;em&gt;Człowieku 3.0&lt;/em&gt;, &lt;em&gt;Homo Cybersapiens&lt;/em&gt;, &lt;em&gt;Homo Cyberneticus&lt;/em&gt;, &lt;em&gt;Transhumanizmie&lt;/em&gt;, &lt;em&gt;Posthumanizmie&lt;/em&gt;, &lt;em&gt;Biohackingu&lt;/em&gt; oraz wielu innych, ciężko trudnych do przetłumaczenia określeniach. Pośród ludzi wymyślających takie nazwy musi więc istnieć jakiś kompleks: narysować twardą linię pomiędzy człowiekiem XX wieku, żyjącym w cieniu wojen światowych, wychowanym w epoce przemysłowej, czasie rozpędzającej się maszyny kapitalizmu, a człowiekiem współczesnym, świadomym, wielozadaniowym, wspomaganym technologią. Lubimy numerki, a &amp;quot;nowa wersja człowieka&amp;quot; brzmi kozacko. Ale czy nie jest po prostu kolejnym sloganem reklamowym? Wciąż myślimy, czujemy, popełniamy błędy, śmiejemy się, jemy, oddychamy. Ludziujemy. Co musiałoby się zmienić, żeby odblokować kolejny etap naszej ewolucji?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Wpisując frazę &lt;em&gt;HumanOS&lt;/em&gt; albo &lt;em&gt;LifeOS&lt;/em&gt; można zobaczyć dziesiątki różnych stron sprzedających ofertę &amp;quot;odblokowania swojego potencjału&amp;quot;, &amp;quot;systemu do zarządzania życiem&amp;quot; i &amp;quot;aktywacji swojego życia&amp;quot; (to realne frazy, które znalazłem czytając o tych systemach). Typowemu użytkownikowi internetu w tym momencie powinna zapalić się czerwona lampka. A jeśli nie, to zapewne stanie się to jeśli zobaczy cenę kilkuset dolarów rocznie za dostęp do takiego szkolenia czy systemu. Sygnał dla ciebie, Czytelniku, jest taki: nikt nie sprawi, że cudownym sposobem ewoluujesz jak jakiś Pokémon. Nie znaczy to jednak, że powinniśmy zaprzestać prób pracy nad sobą.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Czym więc powinien być ten wspomagany technologią rozwój? Zgodnie z duchem współczesnych coachów to tyle i aż tyle co &amp;quot;codziennie stawać się lepszą wersją siebie&amp;quot;. Gdzie chciałbyś być jutro? A za miesiąc? Możesz liczyć kalorie tego co zjadasz i wpisywać do aplikacji. Albo ustawić powiadomienie gdy zbyt długo siedzisz na instagramie. Zacznij dzisiaj od małych kroków. To nie jest wiedza tajemna, jedynie obserwacja tego co robisz w ciągu dnia. Jeśli korzystasz z AI to możesz za jego pomocą zbudować taką &amp;quot;listę&amp;quot; dobrych nawyków. To jest właśnie to co niektórzy próbują sprzedać za setki dolarów. Scena z &lt;em&gt;Matrixa&lt;/em&gt; w której Neo zostaje mistrzem sztuk walki po wgraniu jednego programu pozostaje daleko w sferze science-fiction.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Fałszywe przepowiednie&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Tam gdzie rozmowa o przyszłości, tam nie brakuje także snucia różnego rodzaju wizji. Nierzadko są to czarne scenariusze, gdyż to właśnie takie budzą w nas więcej emocji. I tutaj ciężko stawiać zarzut artystom i twórcom, którzy w swoich dziełach pokazują przyszłość w krzywym zwierciadle, na przykład poprzez zagrożenia niesione przez nowe technologie i zmieniające się społeczeństwa.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ludzie próbują czasem na siłę znaleźć powiązania między światem dzisiaj a tym co wyobrażali sobie autorzy dekady temu. Pod niejednym wpisem w internecie odnośnie kontroli prywatności można dziś przeczytać komentarz w stylu &amp;quot;normalnie jak w 1984!&amp;quot;.  To fantastyczne, że dzieło Orwella stało się tak znane w popkulturze, ale mam wrażenie, że jest nadużywane w naszych dyskusjach. A mamy tyle inspirujących tytułów jak chociażby &lt;em&gt;Nowy wspaniały świat&lt;/em&gt; Huxleya czy &lt;em&gt;FUTU.RE&lt;/em&gt; Glukhovsky&amp;#39;ego.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Aby zatopić się w alternatywnych wizjach przyszłości nie musimy jednak wychodzić poza nasze podwórko. Jednym z przykładów może być Janusz Zajdel, który w swoim &lt;em&gt;Limes Inferior&lt;/em&gt; pokazuje na pozór idealne społeczeństwo zbudowane w oparciu o testy na inteligencję. Nie chcę jednak ci psuć zabawy, Czytelniku - zostawiam ten tytuł na stole i zwracam uwagę: Musimy rozróżnić antyutopię od próby jasnowidzenia.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Wiele dzieł powstało nie po to, aby pokazać jakieś odkrycie czy faktyczny stan rzeczy. Wręcz przeciwnie, sztuka sci-fi często opiera się na pewnych absurdalnych założeniach i niewiedzy odbiorców. Zabawnie robi się, gdy dzieło próbujące np. pokazać latające samochody w 2015 roku wraz z duchem czasu zaczyna coraz bardziej odbiegać od rzeczywistości, aż z futurystycznej wizji staje się po prostu ciekawostką (tak, patrzę tutaj na ciebie, &lt;em&gt;Powrocie do przyszłości 2!&lt;/em&gt;).&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Co nas czeka&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Porzekadło mówi, że pewne są tylko dwie rzeczy: podatki i śmierć. Często wypowiadane w żartach, niesie jednak głęboką filozoficzną prawdę. Myślimy o naszej osi czasu. Co powinniśmy zaznaczyć w perspektywie wielu lat?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nikt nie lubi płacić podatków. Dla niektórych to największe współczesne zło (no może oprócz ludzi zajmujących dwa miejsca parkingowe jednym autem). To bardzo ważne, jak państwo zarządza naszymi pieniędzmi, ale odejdźmy na chwilę od polityki. W dużej mierze ten publiczny kontrakt - każdy się dokłada i wszyscy korzystamy - stworzony został, aby równać szanse. Przy galopujących zmianach w przemyśle być może cały ten system zostanie poddany próbie. Co w hipotetycznej sytuacji, gdzie roboty i sztuczna inteligencja zastąpią pracę nas wszystkich? Z czego będziemy żyć? Być może budżety korporacji i rządów będą na tyle stabilne, że będą w stanie po prostu utrzymywać całe społeczeństwa. Zwykli ludzie będą wtedy funkcjonować w oparciu o &amp;quot;dochód podstawowy&amp;quot;. Takie pilotażowe projekty nawet miały już miejsce. Dla pokolenia boomerów to wizja wyjęta z koszmaru (chociaż większość z nich nie jest aktywna zawodowo i na ich emerytury pracują nowe pokolenia). Dla mnie - późnego milenialsa - brak pracy oznaczałby, że pewnie pisałbym dużo częściej na tym blogu i grał w RPGi do bólu. Nie zmienia to jednak faktu, że obecnie osoby bezrobotne znacznie częściej popadają w depresję. Co się stanie kiedy przestaniemy czuć się potrzebni? Mamy jeszcze trochę czasu, aby przygotować się na takie zmiany.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pracując czy też nie, chcemy wieść spokojne życie, niezależni od innych. Pragniemy być indywidualistami, czasem zapominając że &amp;quot;żyjemy w społeczeństwie&amp;quot;. I nie chodzi tutaj tylko o najbliższe otoczenie. Postępująca globalizacja doprowadziła nas do punktu bez odwrotu. Potrzebujesz tej Pakistanki, która uszyje najnowszy T-shirt twojej ulubionej firmy czy Chińczyka który zmontuje twój nowy telefon. Mało kto może sobie pozwolić na produkty tworzone jedynie lokalnie, dzisiaj to produkty z półki premium. Idąc dalej tym tropem, mamy swoje hobby, konsumujemy media, dzielimy pasje z innymi ludźmi, czy to fizycznie czy on-line. Potrzebujesz kogoś, kto cię wysłucha i potrzebujesz kogoś, kto da ci coś do wysłuchania. Oczywiście możesz wieść życie w pełni &lt;em&gt;unplugged&lt;/em&gt;. Ale jeśli jesteś taką osobą, zapewne nie czytałbyś tego bloga.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;I to doprowadza nas do obserwacji obecnego kryzysu relacji między ludźmi. Coraz częściej taki kontakt zastępuje nam obcowanie z technologią i chatbotami. Wkrótce nie będzie dziwił fakt, że bliska osoba posiada wirtualnego życiowego partnera bądź partnerkę. Odbiegając parę lat dalej, nie będzie to jedynie wirtualny kontakt, humanoidalne roboty staną się tak powszechne, że będziemy zabierać swoje robo-randki na kolację w restauracji. Będzie to wymagało dużego wysiłku, aby zaakceptować takie zmiany. Są one jednak nieuniknione. I do tego dojdzie cały zbiór problemów prawno-społecznych (np. czy można z takim androidem zawrzeć związek małżeński). Zatrzymajmy się tutaj, zanim z tych rozmyślań wyjdzie scenariusz do kiepskiego filmu romantycznego albo odcinka &lt;em&gt;Black Mirror&lt;/em&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Czy zgadzasz się z tą wizją, Czytelniku? Jeśli nie i dodatkowo jesteś jedną z tych osób, które nie zauważają takiego problemu, chwała tobie. Bo zapewne utrzymujesz kontakt z rodziną i znajomymi, który zaspokaja twoje społeczne potrzeby. Nie wolno jednak bagatelizować samotności, a jej istnienie to &lt;a href=&quot;https://www.who.int/news/item/30-06-2025-social-connection-linked-to-improved-heath-and-reduced-risk-of-early-death&quot;&gt;twarde dane z całego świata&lt;/a&gt;: około 100 zgonów co godzinę powiązanych z izolacją. Jeśli dalej się nie zgadzasz z tą wizją i chciałbyś coś zmienić to właśnie ten moment. Napisz do starego kumpla, do którego dawno się nie odezwałeś, bo &amp;quot;jak będzie chciał to sam napisze&amp;quot;. Być może on myśli tak samo. Sprawdź czy masz dalej numer do członka rodziny, z którym dawno nie rozmawiałeś, a jeszcze kilka lat temu widywałeś często na rodzinnych imprezach. Osobiście pamiętam czasy kiedy wpadało się do kogoś bez telefonu, bez zapowiedzi. Jak nie było tej osoby w domu, jechało się dalej. Dzisiaj brzmi to trochę dziwacznie. I prawdopodobnie takie będzie, jeśli odnowisz kontakt po kilku latach milczenia. Lepsze takie próby kontaktu niż wizja znacznie bardziej przygnębiająca: śmierć w samotności.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;No właśnie, śmierć. Zanurzamy się tutaj w tę dekadencką część bloga i stajemy twarzą w twarz z frazą &lt;em&gt;Memento Mori&lt;/em&gt;. Chyba każdy kojarzy te sztampowe pytania z rozmów o pracę: gdzie widzi się Pan/Pani za 5 lat? A za 10? A co jeśli przeciągniemy to pytanie dalej? Za 50 lat? Za 100? Wtedy, według wszelkiego rachunku prawdopodobieństwa należy odpowiedzieć: będę martwy. I nie chodzi o to, aby sobie od razu tatuować to na przedramieniu. Warto jednak pamiętać o tych nieuniknionych wydarzeniach na osi czasu naszego życia - tam gdzie narodziny, gdzieś dalej będzie śmierć. Jeśli chcemy wróżyć naszą przyszłość to pilnujmy, aby nie wybiec za daleko, bo tam trafimy na pustkę.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Czy przyszłość zmieni coś w kontekście śmierci? Na pewno. Nie pozbędziemy się jej, ale sprawimy, że będzie inna. Być może mniej bolesna. Być może nadejdzie później niż mówią statystyki. Być może będziemy mogli odejść na własnych zasadach. Być może będziemy się jej mniej bali.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jeżeli możemy zrobić coś dzisiaj dla naszej śmierci to przygotować testament albo dokument-instrukcję o rzeczach, które mogą przytłoczyć naszych bliskich, gdy wybije ta godzina. Niejedna sprawa majątkowa podzieliła rodzinę. Być może ukochana osoba nie ma pojęcia jak zatroszczyć się o twoją kolekcję Lego. Przykłady można mnożyć. Niektórzy powiedzą, że kiedy śmierć przyjdzie, to ich już tutaj nie będzie, więc nic ich to nie obchodzi. To też sensowna odpowiedź. Ale jakże samolubna.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Dobry plan&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Jak przygotować się na przyszłość? Jak planować?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jeśli kiedyś próbowałeś jakoś zorganizować swoje życie, czy to przy pomocy kalendarza, plannera, może apki na telefonie, wiesz że nie jest to takie łatwe zadanie. Sam wielokrotnie podejmowałem próbę znalezienia systemu idealnego. Takiego, który byłby łatwy w obsłudze i motywował mnie do działania, przypominał o niezapłaconych rachunkach czy urodzinach babci. W moich poszukiwaniach dochodzę do wniosku, że im mniej skomplikowany system, tym lepiej (co za odkrycie!). Stawianie cyferek, numerowanie zadań, przypisywanie kolorów i oznaczeń jak bardzo pilne jest zadanie może sprawić, że więcej czasu spędzimy na całej tej organizacji niż na faktycznym robieniu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Żeby nie zostawić cię, Czytelniku, z takim samym problemem, to chciałbym ci przedstawić &lt;a href=&quot;https://blog.beeminder.com/forster/&quot;&gt;Listy Forstera&lt;/a&gt;, z których aktualnie korzystam. Zapoznanie się ze szczegółami zostawiam jako pracę domową. W dużym uproszczeniu sam system polega na wypisaniu listy zadań do zrobienia. Proste. Przy pierwszym zadaniu stawiamy kropkę (jak ktoś woli, serduszko). To nasz punkt odniesienia. Sprawdzamy drugie zadanie z listy i zadajemy sobie pytanie &amp;quot;Czy chcę zrobić TO przed punktem odniesienia&amp;quot;? Jeśli tak, stawiam kropkę i jest to mój nowy punkt odniesienia. Jeśli nie, przechodzę do kolejnego zadania i tak dalej. Na końcu mam posortowaną listę, robię zadania z kropkami zaczynając od dołu. Gdy skończę wybieram pierwsze zadanie bez kropki i cykl się powtarza. Myślę, że to całkiem dobra metoda, ponieważ nie muszę za każdym razem porównywać ze sobą moich zadań. Robię to raz i zabieram się do ich wykonywania. Teraz tylko znaleźć motywację do działania...&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Mógłbym snuć swoje rozważania dalej i pytać: &amp;quot;Co mnie czeka w przyszłości?&amp;quot;. Sprawdzam swoją oś czasu. Być może jest tam nowy wpis na tym blogu.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/ziemia.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/ziemia.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Ziemia — Ferdynand Ruszczyc, 1898</media:title><media:description type="plain">Ziemia — Ferdynand Ruszczyc, 1898</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/ziemia.jpg" length="274816" type="image/jpeg"/></item><item><title>Magia Posiadania</title><link>https://imbryczek.com/posts/magia-posiadania/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/magia-posiadania/</guid><description>O tym, ile znaczy własność w XXI wieku.</description><pubDate>Sun, 12 Jul 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/palacze-fajek.jpg&quot; alt=&quot;Palacze Fajek&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Palacze Fajek — Tadeusz Makowski, 1931&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Sporo piszę ostatnio o sztucznej inteligencji, ale gdybym miał wymienić jakieś inne ważne osiągnięcie ludzkości to jednym z pierwszych skojarzeń byłaby z pewnością biblioteka.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Koncept, który byłby nie do pomyślenia w ostatnich latach. Miejsce, gdzie człowiek może przyjść i za darmo wypożyczyć książkę, zabrać ze sobą do domu i oddać po zakończonej lekturze, brzmi abstrakcyjnie w świecie gdzie wszystko ma abonament albo jakieś ukryte koszty. No dobra, nie ma nic za darmo, każdy podatnik dokłada swoją część na funkcjonowanie tych instytucji. Kiedy następnym razem pomyślisz Czytelniku, że ci straszni politycy latają sobie na wczasy za twoje ciężko oddane podatki to dla kontrastu pomyśl o tych wszystkich ludziach błogo zaczytanych w wyimaginowane światy dostępne na wyciągnięcie ręki w publicznej bibliotece.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Coraz mniej ludzi pamięta już czasy, kiedy jedynym sposobem na dostanie jakiegoś albumu muzycznego albo filmu było przegranie go na kasetę (a trochę później na płytę) po pożyczeniu od znajomego. Odkładamy tutaj na bok sprawy moralne, po prostu niektórych rzeczy nie dało się kupić albo wyszukać w internecie jak dzisiaj. Jak łatwo przyszło nam przestawić się na zamawianie rzeczy on-line. Teraz trudno sobie wyobrazić jak wyglądałyby nasze zakupy bez tego.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ale przecież w naszej wspaniałej cywilizacji człowieka XXI wieku nawet nie musimy kupować! Wystarczy za (wydawałoby się drobną) opłatą wykupić dostęp do platformy oferującej tysiące filmów, albumów, gier, audiobooków czy innych ulotnych doświadczeń. Tak długo jak nie jesteśmy kolekcjonerami danej rzeczy, to lepiej jest zapłacić za czasowy dostęp niż kupować coś co obejrzymy albo przeczytamy tylko raz. Prawda?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Z drugiej jednak strony, kiedy możemy powiedzieć, że coś faktycznie jest nasze? Co to znaczy mieć? Gdyby dłużej się nad tym zastanowić, to kompletnie abstrakcyjny koncept. Powiesz, że to twoja książka, bo leży na półce w twoim domu. Kiedy pożyczysz ją znajomemu, to nadal twoja książka, chociaż znajduje się gdzieś indziej. Możesz pokazać paragon z księgarni, dowód zakupu. A co jeśli paragon wyrzuciłeś? I znajomy powie po kilku miesiącach, że w sumie to przecież zawsze była jego książka? Może na pierwszej stronie jest dedykacja, którą ktoś napisał dla ciebie. Co jeszcze sprawia, że zbiór atomów można przypisać do konkretnej osoby? Rzeczy jak akty własności, dokumenty, prawo to wynalazki znane od starożytności, ale to tylko wierzchołek góry lodowej w całym temacie posiadania. Po co w ogóle te wywody?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Do przemyśleń skłoniła mnie informacja od Sony, które ogłosiło, że &lt;a href=&quot;https://arstechnica.com/gadgets/2026/06/sony-erases-digital-content-from-libraries-were-reminded-we-dont-own-what-we-buy/&quot;&gt;usuwa niektóre filmy z bibliotek użytkowników&lt;/a&gt; Playstation Store w Wielkiej Brytanii nawet, jeśli ktoś już za nie zapłacił. Dodatkowo planuje całkowicie odejść od &lt;a href=&quot;https://cdaction.pl/newsy/branza-reaguje-na-decyzje-sony-o-rezygnacji-z-nosnikow-fizycznych-firma-mierzy-sie-z-gigantyczna-krytyka-i-wieloma-pozwami/&quot;&gt;sprzedaży gier na fizycznych nośnikach&lt;/a&gt;. Kolejna burza odrobinę niedostrzegalna w tajfunie zdarzeń ostatnich miesięcy. Ale co to oznacza dla nas?&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Nie będziesz nic posiadał i będziesz szczęśliwy&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;W wielu kręgach powiela się to zdanie, które rzekomo wypowiedział założyciel Światowego Forum Ekonomicznego Klaus Szwab. To bardzo wygodne kłamstwo, które wpisuje się w narracje internetowych siewców paniki (tak jak to, że pan Szwab jest masońskim przedstawicielem rasy reptilian po kryjomu rządzących światem). Ale pochylmy się na chwilę nad tym sformułowaniem.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Zdanie &amp;quot;Nie będziesz nic posiadał i będziesz szczęśliwy&amp;quot; rzeczywiście padło w 2016 w jednym ze spotów Światowego Forum Ekonomicznego, w którym to przewidywali oni jak może wyglądać życie przeciętnego przedstawiciela rasy &lt;em&gt;homo sapiens&lt;/em&gt; w 2030 roku. Zdanie pojawiło się obok takich sformułowań jak &amp;quot;Miliard ludzi przemieści się ze względu na zmiany klimatyczne&amp;quot; czy &amp;quot;Przygotujesz się do lotu na Marsa&amp;quot;. Nie oznacza to, że Wielki Światowy Rząd specjalnie zaplanował sobie na 2030 rok przesiedlenie miliarda ludzi czy zamierza wsadzić cię Czytelniku w rakietę i wysłać w kosmos. Chodziło tutaj o zauważenie trendów dziejących się już wtedy na świecie i ekstrapolowanie ich na 15 lat do przodu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Czy ta obserwacja w spocie była wyssana z palca? No nie do końca, bo faktycznie po 10 latach jesteśmy już w stanie potwierdzić, że jako społeczeństwo w pełni zaakceptowaliśmy model subskrypcji oferowany nam przez duże korporacje. Żeby nie było, to nie jest coś zupełnie nowego. Od dekad przecież funkcjonowały abonamenty, czy to na telewizję i telefon, karnety na basen lub bilety miesięczne na komunikację miejską.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Przyzwyczajenie do subskrypcji wydaje się tym wygodniejsze, gdy coraz bardziej porzucamy przywiązanie do rzeczy materialnych. Z nadejściem przemysłu mamy na wyciągnięcie ręki wszystko, czego tylko zapragniemy (jeśli dysponujemy odpowiednimi środkami na koncie). Nie musimy sami szyć sobie ubrań albo nosić kurtki po tacie. Coraz częściej nawet nie musimy wybierać, wybiera za nas algorytm. Jesteśmy skłonni kupić coś co wyskoczy nam w reklamie przeglądając internet. &amp;quot;Nie będziesz nic posiadał&amp;quot; to przerażająca wizja zwłaszcza dla starszego pokolenia, która pamięta czasy gdzie po niektóre rzeczy trzeba było stać godzinami w kolejkach albo zbierać pieniądze miesiącami. Jednak sami decydujemy się na nieposiadanie, tylko wypożyczanie. Czy w czasach nadmiernego konsumpcjonizmu to taki problem?&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Dobry zwyczaj, nie pożyczaj&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Nadejście cyfrowego nośnika przyniosło całkiem nową erę doświadczeń. Możemy bez wychodzenia z domu mieć dostęp do wręcz całego dorobku ludzkości jeśli chodzi o masowe media. Kino, muzyka, tekst dość łatwym nakładem mogą zostać zdigitalizowane i udostępnione miliardom użytkowników internetu, zawsze i wszędzie.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pamiętam jeszcze swoje dzieciństwo gdy z wypiekami na twarzy czekało się na piątkowy seans filmowy w TVN, gdzie puszczali Władcę Pierścieni. Bez opcji pauzy czy nagrania, trzeba było wysiedzieć do późna przed telewizorem, próbując nie zasnąć podczas kilkunastominutowych bloków reklam. Dzisiaj takie wspomnienie brzmi nieco dziwacznie.
Ale czy nie było w tym pewnego uroku? Kiedy emitowano serial na który trzeba było czekać cały tydzień, a człowiek snuł różne teorie o tym, co wydarzy się w kolejnych odcinkach. A kiedy serial już leciał, trzeba było rzucić wszystko inne i przebłagać rodzeństwo aby oddali pilota. Nawet dzisiaj niektóre platformy streamingowe nie dodają wszystkich odcinków serialu jednego dnia, zostawiając nam pole do dyskusji.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Urządzając dzisiaj pokój rzadziej planuje się wielkie regały zastawione książkami i płytami CD. Skoro wszystko mamy w wirtualnej bibliotece, a nasze konta możemy dzielić także z innymi, to  gdzie tutaj wady? Pozostaje jedynie opłacić miesięcznie niewielki koszt za dostęp do serwisu. Albo dwóch. Albo dziesięciu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Problem zaczyna rosnąć, kiedy decydujemy się zbudować pokaźną listę platform pobierających co miesiąc swoje myto. Ten problem dostrzegli twórcy aplikacji i programów i przekuli na swoją korzyść. Często abonament staje się absurdalnym dodatkiem. Zamiast dożywotniego dostępu do aplikacji, można wykupić jedynie czasowy dostęp. A to rodzi wiele problemów. Nikt nie zagwarantuje, że platforma nie zwinie się po kilku latach (i razem z nią wszystko co w niej wydałeś i zapisałeś). Podwyżka cen może uderzyć w każdej chwili i jako użytkownicy nie mamy na to wpływu. Przy zakupie robota kuchennego za kilka tysięcy musisz osobno płacić miesięczny abonament za dostęp do listy z przepisami. Niektóre marki aut każą dodatkowo płacić za ogrzewanie siedzeń, chociaż cała elektronika z tym związana już jest zamontowana... Takie historie budzą kontrowersje i słusznie, bo pokazują, jak z właścicieli stajemy się jedynie konsumentami. Chwalmy więc organizacje takie jak UOKiK (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) albo inicjatywy jak &lt;a href=&quot;https://www.stopkillinggames.com/en&quot;&gt;Stop Killing Games&lt;/a&gt;, które walczą z takimi patologiami.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Twórcy aplikacji słusznie mogą się teraz oburzyć - przecież utrzymanie serwisu wymaga ciągłej pracy programistów i działania serwerów. Model subskrypcji zapewnia ciągły strumień pieniędzy i właściwie gwarantuje, że serwis będzie działał poprawnie długie lata. Z perspektywy konsumenta jest to więc dobre rozwiązanie. Nie chcę w moim wpisie całkowicie zakazać takiej praktyki biznesowej. W niektórych miejscach sprawdzi się ona lepiej, a w innych mniej. Nie piszę tutaj orędzia przeciwko korporacyjnej chciwości. Piszę tutaj do ciebie, Czytelniku, aby pomóc ci odnaleźć się w tej kapitalistycznej bańce.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Czy w tym wszystkim warto zadać sobie trud i mieć coś swojego?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Wrzućmy na tapetę przykład słuchania muzyki. Jednym guzikiem uruchamiasz Spotify i odpalasz polecaną playlistę. Pomijasz pierwsze 5 piosenek bo są takie sobie, potem trafia się coś fajnego i słuchasz, ale w połowie czujesz, że w sumie ten numer już się trochę przejadł, przełączasz na kolejny. Muzyka pomaga ci zagłuszyć rzeczywistość, ale czy faktycznie się nią cieszysz?
Pomyśl teraz o innym przypadku. Podchodzisz do swojej półki z płytami, tam kolekcja twoich ulubionych wykonawców. Znajdujesz album, który kupiłeś na koncercie 20 lat temu. Wrzucasz w odtwarzacz i zanurzasz się we wspomnieniach. Lecą dwa numery, trzeci nie należy do twoich ulubionych, ale już wygodnie rozsiadłeś się w fotelu. Niech gra. Po dwóch minutach okazuje się, że nie jest wcale taki zły. Numer piąty brzmi dziwnie. Znasz go, ale nie słyszałeś go od lat. Jest mniej znany, więc prawie nigdy nie pojawia się na playlistach w popularnych streamingach. Odkrywasz swój ulubiony zespół na nowo.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Hej, imbryczku, co ty w ogóle wygadujesz, gdzie mam myśleć o wieży stereo za kilka klocków i jeszcze o półce na płyty w moim niedużym pokoju? Bez paniki, moim celem nie jest wysyłanie cię do oferty najbliższego sklepu Hi-Fi. Ale chciałbym Czytelniku abyś pomyślał jak konsumujesz media. Co powiesz na takie wyzwanie, w którym kolejnym razem kiedy będziesz chciał czegoś posłuchać na Spotify, po prostu znajdziesz jeden z albumów swojego ulubionego wykonawcy i pozwolisz mu grać. Bez playlisty. Bez przewijania. Bez pauzowania. Podejmiesz się?&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Pod czarną banderą&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Ustalmy jedno - kradzież, jaka by nie była, jest zła. Przyszło nam jednak żyć w takim świecie, gdzie wiele wartości musimy zrozumieć na nowo. Jednym z nich jest pozyskiwanie treści z nielegalnych źródeł, czyli piractwo.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Trend zaczął nabierać na sile kiedy poddaliśmy się masowym procesom digitalizacji. Średniowieczny mnich potrzebował miesięcy aby wykonać kopię jakiejś księgi, a ich cena nierzadko przekraczała majątek jednej rodziny. Kiedy nadszedł czas prasy drukarskiej, złożenie książki było już znacznie tańsze, szybsze, ale nadal wymagało pracy i materiału. A dzisiaj? Aby wykonać kopię cyfrowego tekstu wystarczą dwa kliknięcia, które zajmują kilka sekund i zostawiają minimalny ślad w pamięci cyfrowego urządzenia.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Czy piractwo to kradzież? Jak się okazuje, nie jest to takie oczywiste. Sam skłaniam się ku wersji, że tak, jest to złe i należy z piractwem walczyć oraz je piętnować. Jednak nie mówimy tutaj o kradzieży mienia, a raczej naruszaniu praw autorskich. To twórca danej treści decyduje na jakich zasadach odbywa się dystrybucja jego dzieła. Są jednak przypadki, w których jestem w stanie rozumieć dlaczego ktoś sięga po nielegalną ścieżkę zdobycia dostępu do pewnych treści. &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Piractwo może w pewien sposób demokratyzować kulturę. Jeśli dana rzecz jest poza czyimś zasięgiem finansowym lub jest niedostępna w jego kraju ze względu na cenzurę, to być może jedyny sposób na konsumowanie tworów danego autora. Sytuacja jest zdecydowanie bardziej abstrakcyjna dla mieszkańców Europy, ale są miejsca na świecie, jak Ameryka Południowa czy Chiny, gdzie jest to prawdziwe.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ktoś może też pomyśleć: kiedy czytam książkę pożyczoną od kumpla, a potem ją oddam, to czym to się różni od wykonania cyfrowej kopii i usunięcia jej potem? Tutaj trafiamy na ciekawy legalny problem. Właściciel cyfrowej kopii może ją powielać, ale na własny użytek. Jeśli wyślę ebook do mojego znajomego, to łamię prawo. Absurdalne? Tak. Czy ma sens? Też tak.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie chcę tutaj nikogo wybielać. Zachęcam cię Czytelniku do korzystania z legalnych źródeł. Nawet jeśli zdarzy ci się pobierać coś nie do końca zgodnego z prawem, to pomyśl o wsparciu autora dzieła jako podziękowanie za trud jego pracy.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Mieć czy Być&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Tutaj powinien być rozdział w którym dokonuję ostatecznej walki dobra ze złem, piszę jak to rzeczy materialne nie mają znaczenia dla bytów istniejących w tej zupie zwanej Wszechświatem i liczy się tylko to, aby na koniec dnia być dobrym człowiekiem, a potem rozchodzimy się w pokoju.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Możemy snuć nieustanne dyskusje na temat absurdów mienia i bycia, ale ciebie, Czytelniku chciałbym pozostawić z refleksją o tym jakim konsumentem dzisiaj jesteś. Bo każdy z nas jakimś jest. Może jest ta jedna subskrypcja z której nie korzystasz od miesięcy i nie mogłeś zabrać się do jej usunięcia? Zrób to dzisiaj. Czujesz, że ostatnio ciężko znaleźć film albo grę która wciągnęłaby na dłużej. Może wcale nie musisz odhaczać kolejnego tytułu, tylko spędzić czas z czymś co budzi nostalgię?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Otrzymujemy ten krótki skok przyjemności ze zdobycia nowej rzeczy, rzadko czerpiemy frajdę z tego, że leży na naszej półce, ale i tak trudno nam się z nią rozstać. To działa instynkt, zbieranie zapasów jest zakodowane w naszych genach. Niech ostatnim przemyśleniem na dziś będzie odnalezienie tej jednej rzeczy, którą masz ale leży gdzieś zapomniana i czekała właśnie na ten moment, abyś po nią sięgnął.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/palacze-fajek.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/palacze-fajek.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Palacze Fajek — Tadeusz Makowski, 1931</media:title><media:description type="plain">Palacze Fajek — Tadeusz Makowski, 1931</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/palacze-fajek.jpg" length="1078870" type="image/jpeg"/></item><item><title>Sztuczki Sztucznej Inteligencji</title><link>https://imbryczek.com/posts/sztuczki-sztucznej-inteligencji/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/sztuczki-sztucznej-inteligencji/</guid><description>O tym, jak AI zmienia nasze życie.</description><pubDate>Sun, 05 Jul 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/ujarzmiony.jpg&quot; alt=&quot;Ujarzmiony&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Ujarzmiony — Marian Wawrzeniecki, 1910&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;p&gt;Korzystając z czatbotów w 2026 roku można łatwo dać się oczarować iluzji i ulec wrażeniu, że gdzieś tam po drugiej stronie jest prawdziwy człowiek. Dopiero po dłuższym klikaniu zaczynamy zauważać pewne schematy, które sprawiają, że czar pryska. Mimo to uwielbiamy przypisywać jej cechy ludzkie. Mówimy, że sztuczna inteligencja myśli, czuje, a jeśli coś idzie nie tak to halucynuje. Niektórzy są gotowi nawet pójść o krok dalej i &lt;a href=&quot;https://www.tygodnikpowszechny.pl/w-co-uwierzyl-richard-dawkins-po-rozmowie-z-czatbotem-193557&quot;&gt;stwierdzić, że sztuczna inteligencja osiągnęła świadomość&lt;/a&gt;. Myślę, że warto pochylić się trochę nad tym tematem.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;W języku polskim od lat funkcjonuje piękny skrót dla sztucznej inteligencji: SI. Wydaje się, że nie zadomowił się na tyle dobrze w naszym języku, bo w codziennych konwersacjach czy nawet poważnych publikacjach przewija się skrót AI (z ang. &lt;em&gt;Artificial Intelligence&lt;/em&gt;). I ja (niezbyt chętnie) pójdę za tym trendem.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie trudno jest mi zauważyć, że skrót AI jest dzisiaj niesamowicie nadużywany. AI wygenerowało coś, AI napisało tamto, AI w samochodzie, w pracy, w szkole. Ciężko jednak wymagać od typowego Kowalskiego, Smitha czy Schmidta aby ogarniał ten technologiczny boom. Gdzie kończy się zwykły program komputerowy a zaczyna sztuczna inteligencja mająca cechy zbliżone do tej ludzkiej?&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Szach-mat&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Czy maszyna szachowa reagująca na ruchy gracza to już inteligencja? Legendarna partia z 1996 roku pomiędzy komputerem Deep Blue oraz Garri Kasparowem zapisała się w kartach historii jako jedna z pierwszych, gdzie algorytm był w stanie rywalizować z arcymistrzem. W 1996 roku ostatecznie zwyciężył Rosjanin 4:2, ale po wprowadzeniu poprawek i rewanżu w 1997, maszyna wygrała więcej partii. Twórcy Deep Blue pomiędzy partiami ukradkiem stroili komputer pod styl gry Kasparowa, aby lepiej odpowiadać na jego ruchy. No właśnie - skoro inżynierowie musieli zajrzeć do kodu źródłowego i trochę go podrasować, to czy nie powinniśmy mówić tutaj raczej o maszynie niż o inteligencji? Może i możliwości Deep Blue były ogromne, ale nie dałoby się zapytać go aby przedstawił prognozę pogody na najbliższe dni. Nie do tego został stworzony, tak jak młotkiem nie sprawdzimy aktualnej godziny (no dobra mądralo, postawiłeś młotek na trawie i zrobiłeś zegar słoneczny, jestem z ciebie dumny).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kiedy możemy mówić o granicy między maszyną obliczeniową a sztuczną inteligencją? Czego potrzeba aby zaistniała &lt;em&gt;inteligencja&lt;/em&gt;? Nie zamierzam tutaj sypać technicznymi definicjami czy cytować artykuły z Wikipedii. Nie jesteśmy na auli wykładowej. Spójrzmy na tę technologię obcych chłopskim okiem.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Moja wersja inteligentnego komputera przede wszystkim uczy się. Każda nowa partia modyfikuje algorytm. Jeśli jakiś ruch na planszy jest błędem i prowadzi do przegranej partii, inteligentny byt powinien zapamiętać ten fakt i w przyszłości nie doprowadzić do powtórzenia tego samego ruchu. Komputer doskonali się sam, bez zbędnego wprowadzania przez programistę poprawek w wersji 2.0.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Idąc dalej, mój komputerowy mózg potrafi podejmować decyzje. Nie podąża ślepo za kodem, ale potrafi rozważyć różne opcje i dokonać najlepszego w danej sytuacji wyboru. To założenie jest spełnione w obecnych silnikach szachowych. Maszyna oblicza skuteczność danego ruchu w oparciu o ogromną bazę danych, szacuje prawdopodobieństwo wygrania czy przegrania partii po wykonaniu serii posunięć i dopiero porusza figurą. Jeśli zdarzyło ci się Czytelniku grać z komputerem w szachy na łatwym albo średnim poziomie to muszę cię rozczarować - komputer dał ci fory. Od początku wiedział że twoja wieża na H4 to fatalny ruch, ale został tak dostrojony, aby wybierać ruchy z puli tych mniej dokładnych.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Bezpośrednim udoskonaleniem probabilistycznego podejmowania decyzji jest myślenie analityczne. To ta cecha, która daje nam tak często powód do frustracji. Ten tryb naszego mózgu uruchamia się zazwyczaj kiedy trafiamy na jakiś złożony problem. Zanim podejmiemy ważną dla nas decyzję, przetwarzamy ją w głowie, rozważamy różne przypadki, rwiemy i kleimy niczym dziecko lepiące ciastolinę. W przypadku sztucznej inteligencji równa się to kilkukrotnemu przetworzeniu danej instrukcji. Jeśli AI nie ma informacji w bazie danych, będzie próbować ją zdobyć np. korzystając w wyszukiwarki internetowej. W popularnych czatbotach dostępna jest opcja &amp;quot;myśląca&amp;quot; i można nawet podejrzeć jak komputer &amp;quot;myśli&amp;quot; nad odpowiedzią (nierzadko dochodząc do dość zabawnych wniosków).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Oczywiście sama inteligencja byłaby niczym bez odpowiedniej obudowy. Rzeczy takie jak pamięć, percepcja, zmysły czy kontekst pozwalają inteligencji uwolnić swój potencjał. Jak robi to AI dzisiaj?&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Odlotowi Agenci&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Jeden z największych ostatnio skoków technologicznych zawdzięczamy LLM-om (z ang. &lt;em&gt;Large Language Model&lt;/em&gt;), czyli modelom komputerowym, które (w dużym uproszczeniu) przyjmują tekst na wejściu i zwracają na wyjściu. Przetwarzanie tekstu odbywa się w pewien sposób jak w naszej maszynie szachowej. Komputer wytrenowany na niewyobrażalnej ilości danych liczy prawdopodobieństwo słów następujących po sobie i na tej zasadzie buduje zdania lub kod. I robi to bardzo szybko. Wymaga przy tym ogromnych mocy obliczeniowych, więc nie dziwne że cena kart graficznych czy kości pamięci w ostatnich latach skoczyła o kilkaset procent. Ktokolwiek próbował kupić ostatnio nowego laptopa lub stacjonarkę ten wie.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Warto tutaj się chwilę zastanowić, czy my, ludzie, nie myślimy w trochę podobny sposób? W typowej sytuacji gdy zaczynamy rozmowę (lub piszemy wiadomość w komunikatorze) rzadko wiemy, jak zakończymy zdanie. Wyrzucamy z siebie słowa, które na bieżąco pojawiają nam się w głowie i które pasują do poprzednich. Może dlatego dużo łatwiej uwierzyć nam w iluzję komunikacji z AI.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jednak same modele to jeszcze nie wszystko. Sprowadzenie sztucznej inteligencji do prostej maszyny losującej słowa to krzywdzące uproszczenie. Dzisiejsza technika komputerowa wykracza znacznie ponad to i prawdziwą moc AI zyskuje kiedy taki model wyposaży się w programistyczne narzędzia i odpowiednie rusztowanie (z ang. &lt;em&gt;scaffolding&lt;/em&gt;). I tutaj pojawia się koncept agentów AI. To całe systemy zbudowane z wielu elementów, w centrum którego siedzi LLM. Dzięki dodatkowym narzędziom taki agent zdobywa supermoce i jest w stanie pisać kod i wykonywać go. Agenci znają dobrze języki programowania i komendy konsoli więc mogą przegrzebywać internet, samodzielnie tworzyć wpisy na social mediach, robić zakupy i wiele więcej. Ich możliwości są wręcz nieograniczone (o ile strona nie wykryje obecności takiego &amp;quot;intruza&amp;quot; i zablokuje jego działania).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;To, że coraz więcej treści w internecie tworzonych i konsumowanych jest przez boty to przykry fakt. I będzie tego coraz więcej. Gdzie tutaj miejsce dla nas, ludzi? Jedyne co my możemy dzisiaj zrobić to nauczyć się koegzystować z AI w internecie. Jeśli uważasz, Czytelniku, że jest inaczej to niestety jesteś w błędzie.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Technologia która dzieli&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Jak już wspomniałem, sztuczna inteligencja zdolna jest do wielu operacji logicznych, 
jednak można powiedzieć, że najczęściej dzieli (wybaczcie, ale nie mogłem się oprzeć przed napisaniem tego).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Znajduję pewną dziwną przyjemność czytając komentarze różnych osób od prawa do lewa wspominających o swoich doświadczeniach z AI. Wizje są skrajnie różne, od przewidywanej zagłady ludzkości w najbliższych latach, przez krach na giełdzie zadłużonych korporacji, aż do pięknej utopii w której ludzie dłużej nie muszą pracować i piją drinki z palemką na Majorce (zakładając że pomieści ich wszystkich).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kto ma rację? Co kilka miesięcy można przeczytać o jakimś przełomowym osiągnięciu w tym wyścigu gdzie stawką są miliardowe kwoty. Dlatego wróżenie jak szybko i gdzie zabierze nas najbliższa przyszłość jest bez sensu. Jednak kilka tematów nie stygnie mimo upływu czasu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Chyba najwięcej krytyki AI zbiera od ludzi, którzy boją się utraty pracy. Sam należę do tego grona, jednak staram się podejść do tematu trzeźwo. To, że czeka nasz rewolucja na rynku pracy to fakt. Ale przemiana nie odbędzie się z dnia na dzień. Tak jak z innymi licznymi zawodami, które odeszły w minionych dekadach w wyniku pojawienia się przełomowych wynalazków. Mało dzisiaj mówi się o gazeciarzach sprzedających ciepłe wydania lokalnych nowin, latarnikach w długich płaszczach wędrujących po zmroku po ulicach większych miast, telefonistkach krosujących połączenia międzynarodowe, a musieli oni przechodzić przez podobne dylematy jak my dziś.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kolejnym zarzutem do sztucznej inteligencji jest problem zużywania surowców naturalnych. Działanie serwerowni pochłania ogromne ilości energii, wody, emituje straszny hałas. W sieci krąży pełno filmików ludzi, których dotknęło takie nieszczęście mieszkania w pobliżu takich kompleksów. Jednak to nie powód do paniki dla nas. Zdecydowana większość serwerowni istniejąca wokół nas jest praktycznie niezauważalna. To prawda, że w kilku miejscach na świecie występują takie problemy, ku uciesze dziennikarzy i influencerów, ale podobnie jest od lat z pylącymi fabrykami czy głośnymi farmami wiatrowymi. Nie wińmy technologii, ale kiepską urbanistykę.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Innym głośnym tematem jest sama moralność firm zajmujących się sztuczną inteligencją. Nie jest już tajemnicą, że każda większa korporacja potrzebuje petabajtów danych do trenowania swoich modeli i do tego celu wykorzystuje treści chronione prawami autorskimi. I nikt nie jest w stanie im tego udowodnić. Tyle, że mleko dawno się rozlało, śmierdzi i zaczęło żyć własnym życiem niczym jakiś mleko-golem. Czasu nie cofniemy, ale możemy nagłaśniać takie sprawy i próbować zmusić naszych polityków do uregulowania treści używanych do tworzenia modeli AI (a przynajmniej chciałbym aby tak to wyglądało). To, że wielu takich polityków często zasiada przy wspólnym stole z prezesami big-techu to już temat na zupełnie inną rozmowę...&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Warto tutaj wspomnieć o jeszcze jednym problemie, tym razem siedzącym w nas samych. Lenistwie. Odpowiadając wujkowi na życzenia świąteczne po prostu wrzucasz pytanie do generatora słów i kopiujesz odpowiedź. Nie potrafisz rysować? Żaden problem, czat wypluje rysunek za ciebie. Chcesz wydać książkę? Ha, żaden problem! Napisz tylko w jakim stylu ma być wygenerowana. Żyjemy w czasach postępującego zgównowacenia (z ang. &lt;em&gt;enshittification&lt;/em&gt;) i korzystając z AI tylko to przyspieszamy.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kiedy przeniesiemy wzrok na drugą stronę trybun zobaczymy tłumy ludzi zachłyśniętych dostępem do nowych technologii. Zawierzają swoje decyzje i wiedzę sztucznej inteligencji i konsultują się z nią w każdej błahej sprawie. Oddelegowują tak przecież wymagający wysiłek jakim jest myślenie. Płacąc nierzadko spore subskrypcje tworzą zestawy narzędzi i serwisów których nikt nie będzie utrzymywał i trafią może do garstki ludzi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nie można jednak odebrać AI najważniejszej zalety, a mianowicie tego, że rzeczywiście ma dostęp do ogromnej bazy wiedzy i może pomóc nam wykonywaniu codziennych czynności. Wizyta w urzędzie może potrwać błyskawicznie kiedy AI powie ci jakie dokumenty trzeba przygotować (a nawet uzupełni je za ciebie i powie do którego budynku się udać). AI może sprawdzić za ciebie czy w kilkunastostronicowej umowie o wynajem mieszkania nie kryją się jakieś pułapki. Zrobi dla ciebie analizę, który model lodówki kupić aby spełnił twoje (i przy okazji twojej żony) wymagania. Nie możemy popaść jednak w euforię i zawierzać całego naszego życia sztucznej inteligencji. Ona wciąż robi błędy i musimy grzecznie sprawdzać wszystko, co dla nas wypluje.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;To także idealne narzędzie dla osób kreatywnych. Nie chodzi tutaj o to, aby zastępować ludzką kreatywność, a raczej odnaleźć w AI współpasażera (albo współkierownika) ziemskiej podróży. Już wielokrotnie spotkałem się ze stwierdzeniem, że dzięki sztucznej inteligencji ktoś nareszcie mógł urzeczywistnić swoje hobby. Ktoś kto ma całą szufladę zapisanych tekstów piosenek jest w stanie wreszcie usłyszeć je. Fan gier komputerowych może wreszcie zagrać w grę, którą od wielu lat miał w głowie. Ale i tutaj granica jest bardzo cienka. Oddając AI cały proces twórczy powstają wątpliwej jakości produkty, które ostatecznie zamieniają się w wirtualne śmieci, bo nawet sam autor nie ma do nich przywiązania.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Wspominałem już o tym jak AI może zabrać nam pracę, ale równocześnie może tę pracę znacznie ułatwić i przyspieszyć. Już dzisiaj można przeczytać o odkryciach naukowych do których przyczyniła się sztuczna inteligencja. Jednymi z najbardziej znanych do tej pory modeli uczenia maszynowego były właśnie modele rozpoznające komórki rakotwórcze. Wyobraźmy teraz sobie, że taka technologia dostępna jest w każdej ważnej dziedzinie. AI, która precyzyjnie diagnozuje przyczynę nieuleczalnej choroby. AI, która przewiduje wystąpienie katastrofy naturalnej i pozwala na wczesną ewakuację. AI, która powiadamia służby bezpieczeństwa o możliwym ataku terrorystycznym. Te przykłady to trochę sen przyszłości, ale mogą się jak najbardziej urzeczywistnić. Sztuczna inteligencja będzie mogła nas uchronić przed każdym złem tego świata, ale czy nie uczyni to naszego życia trochę zbyt przewidywalnym i ...nudnym?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;A może tak potężne narzędzia mogą obrócić się przeciwko nam samym?&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Czy AI śni o przejęciu władzy nad światem?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;W swojej książce Philip K. Dick &amp;quot;Czy androidy śnią o elektrycznych owcach&amp;quot; przedstawia wizję świata gdzie ludzie i androidy (humanoidalne roboty) żyją obok siebie. Na pierwszy rzut oka trudno odróżnić jednych od drugich. Przynajmniej na razie nam to nie grozi. Hipotetyczna apokalipsa nie dokona się jak w filmach z Arnoldem Schwarzeneggerem, rzeczywistość bywa dużo bardziej przyziemna. Obecnie sztuczna inteligencja mieszka w wielkich serwerowniach i (teoretycznie) wystarczy wyłączyć prąd albo dostęp do sieci, aby ją unieszkodliwić. Realnym zagrożeniem staje się AI jako narzędzie, które pozwala mocarstwom dokonywać włamań do wrażliwych systemów czy udoskonalać ataki militarne (jak np. &lt;a href=&quot;https://www.washingtontimes.com/news/2026/jun/17/military-used-elon-musks-grok-strikes-iran-pentagon-reveals/&quot;&gt;grok od Elona Muska użyty do identyfikacji celów w Iranie&lt;/a&gt;). Potężny AI wykorzystany do przejęcia konta w banku i wyczyszczenia go do ostatniego grosza to dużo bardziej realne zmartwienie niż robot z laserem biegający po osiedlu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;AI wchodzi do naszych smartfonów, samochodów czy nawet lodówek, ale nikt o zdrowych zmysłach nie montuje w nich setek gigabajtów RAM-u. Aby mieć dostęp do zaawansowanych modeli trzeba kontaktować się z zewnętrznymi serwerami. A te lżejsze modele są dużo bardziej ograniczone (co również stanowi pewne zagrożenie, gdyż taki model może popełniać dużo więcej błędów). Mało który producent pozwoliłby na takie ryzyko, aby jego produkt stracił zaufanie użytkowników przez jakąś AI-wtopę.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Chwalimy cyfryzację jako niesamowite udogodnienie, ale tym samym uzależniamy od niej wiele niezbędnych do życia systemów jak praca elektrowni, wodociągów czy łańcuchów dostaw spożywczych. Wyrwa w bezpieczeństwie wielkiej szklarni może spowodować nieodwracalne szkody, które nie tylko pogrążą rolnika, ale mogą spowodować klęskę głodu. Przykłady można mnożyć. Nie chcę dziś pouczać o tym jak ważne jest cyberbezpieczeństwo, ale chcę uwrażliwić ciebie, Czytelniku na jedno: jeśli już dziś korzystasz ze sztucznej inteligencji to zakładaj zawsze najgorszy scenariusz. Co stanie się jeśli przez przypadek agent wyczyści wszystkie pliki do których ma dostęp? Jeśli dane z którymi się dzielisz gdzieś wyciekną? Najlepsze zabezpieczenie to izolacja. Unikaj uruchamiania agentów w tym samym środowisku gdzie trzymasz swoje wrażliwe pliki. Jeśli już decydujesz się mieć agenta AI u siebie, to rób także codzienne kopie zapasowe. Nigdy nie podawaj mu haseł ani wrażliwych danych, a jeśli tak to korzystaj z tokenów uwierzytelniania, które możesz łatwo usunąć. Myślę, że wkrótce podzielę się z tobą szczegółami, ale pozostawmy to na osobny wpis.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Cyfrowa zapora&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;W dyskusji o AI można gryźć, kopać i bunkrować się w różnych obozach. Jednak musimy być ponad tym i pogodzić się z faktem, że ta dość tajemnicza technologia jest wszędzie już dzisiaj. To już nie science fiction, ani chwilowy trend. Kiedy dzwonisz na infolinię do banku odbiera inteligentna sekretarka. Kolejny smartfon, którego będziesz używał będzie naszpikowany funkcjami AI od pierwszego uruchomienia. Już niedługo następne zamówienie w restauracji przywiezie ci robot-kelner Możemy głosować portfelem, możemy mieć swoje zasady, ale miliardy ludzi na całym świecie już wchodzi w interakcje ze sztuczną inteligencją (czy to pytając o przepis na naleśniki w google czy to oglądając kolejną wygenerowaną reklamę).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Najbardziej słuszną postawę jaką możemy zająć to czujna obserwacja i adaptacja do zmieniającego się świata. Pozwólmy AI istnieć, ale nie dajmy jej wejść sobie do głowy.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Błogosławieni ci, którzy nie uwierzyli w iluzję AI.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/ujarzmiony.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/ujarzmiony.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Ujarzmiony — Marian Wawrzeniecki, 1910</media:title><media:description type="plain">Ujarzmiony — Marian Wawrzeniecki, 1910</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/ujarzmiony.jpg" length="348873" type="image/jpeg"/></item><item><title>Początek</title><link>https://imbryczek.com/posts/poczatek/</link><guid isPermaLink="true">https://imbryczek.com/posts/poczatek/</guid><description>O początkach słów kilka.</description><pubDate>Sun, 28 Jun 2026 00:00:00 GMT</pubDate><content:encoded>&lt;figure&gt;&lt;img src=&quot;https://imbryczek.com/images/exiles.jpg&quot; alt=&quot;Sybiracy&quot; /&gt;&lt;figcaption&gt;&lt;em&gt;Sybiracy — Jacek Malczewski, 1891&lt;/em&gt;&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;&lt;h2&gt;Hello World&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Wczesne niedzielne przedpołudnie. Kiedy zasiadam do napisania tych pierwszych słów nie mam jeszcze jasnej wizji, o co tutaj w ogóle chodzi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Każdy mniej lub bardziej doświadczony użytkownik internetu zapewne wie co to blog, ale w ostatnich latach (przynajmniej ja) dostrzegam upadek indywidualnie tworzonych treści. Ten temat zasługuje co najmniej na serię wpisów, ale chciałbym tutaj Czytelniku przedstawić ci moją wizję. Chcę aby ta strona była moim buntem przeciwko wszechobecnej degradacji myślenia. Uwielbiam, kiedy technologia wyręcza mnie w codziennych rzeczach, ale nie chcę doprowadzić do sytuacji w której przejmuje stery nad moim podejmowaniem decyzji. Mam wrażenie, że dziś wszystko ma być szybkie, zoptymalizowane, ma zarabiać hajs, ma wpisać się w algorytm, ma nabijać statystyki i wyniki. Doceniam to, że ktoś chce zarabiać na swojej kreatywnej stronie, ale konkurując z coraz bardziej powszechnymi treściami tworzonymi taśmowo przez sztuczną inteligencję powinniśmy pewne rzeczy zdefiniować na nowo.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Doskonale imbryczku, mogłeś zacząć pierwszy wpis na tym blogu od wszystkiego, a wybrałeś narzekanie. Gratulacje.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Co robicie?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Jeśli ten mdły słowotok jeszcze nie zabił całkowicie twojego zainteresowania, Czytelniku, to mam dla ciebie małą zabawę.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Zapewne (jeszcze nie) wiesz, że jestem wielkim fanem gier fabularnych (RPG, z ang. &lt;em&gt;Roleplaying Games&lt;/em&gt;). Kiedy prowadzę sesję (albo udzielam się jako gracz) to bardzo często przy stole można usłyszeć &lt;em&gt;&amp;quot;Co robicie?&amp;quot;&lt;/em&gt; Mistrz Gry opisuje świat, zastaną sytuację, jakiś problem i wtedy pada to nieśmiertelne pytanie. Dla przykładu, drużyna krasnoludów wyrusza w głąb kopalni uratować zaginionego górnika. Znajdują go na dnie szybu, gdzie niestrudzenie przekopuje się przez kolejne warstwy skał. &amp;quot;Zostawcie mnie w spokoju, nie wrócę na powierzchnię dopóki nie wykopię całego złota&amp;quot;. Dopadła go gorączka złota. &lt;em&gt;&amp;quot;Co robicie?&amp;quot;&lt;/em&gt;. Gracze mają tutaj wiele możliwości, mogą go próbować przekonać, pomóc mu znaleźć to złoto albo po prostu spacyfikować i wytargać na górę.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Wyobraź teraz sobie, że ktoś zadaje właśnie tobie takie pytanie. &lt;em&gt;Co robisz?&lt;/em&gt; Pracujesz, jesz, kochasz, przemieszczasz się, czasem trafiasz na jakiś problem. I &lt;em&gt;co robisz?&lt;/em&gt; Czy po prostu wkurzasz się na tę zastaną rzeczywistość, czy faktycznie podejmujesz jakąś decyzję? W fikcji, każda decyzja pcha fabułę do przodu, to zabawa, więc niech będzie ciekawie. Tylko w prawdziwym życiu nie ma takiego mistrza gry, który mógłby ci to wszystko pokazać. Musisz uświadomić sobie jaka jest twoja rzeczywistość. Bycie biernym, &lt;em&gt;nic nie robię&lt;/em&gt; to również wybór. I to często bardzo dobry wybór. Jest tutaj tylko jedna ważna sprawa, moje &lt;em&gt;nic nie robię&lt;/em&gt; jest świadomym wyborem, spośród wielu opcji o których dobrze zdaję sobie sprawę. Tu nie chodzi o to, żeby &lt;em&gt;nic nie robić&lt;/em&gt;, odpalić film, piwo i mieć gdzieś cały świat (chociaż to też przyjemna perspektywa). Kiedy świat nieustannie rzuca przede mnie sytuacje, wcale nie muszę odgrywać epickiej sceny, próbować zawrócić bieg rzeki czy szarżować na olbrzymy-wiatraki jak Don Kichote.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dlaczego o tym piszę? Mam wrażenie, że często decydujemy się na &lt;em&gt;nic nie robię&lt;/em&gt;, ale bez namysłu. I sam łapię się na tym coraz bardziej. Skoro mogę użyć sztucznej inteligencji aby napisała za mnie plan moich wakacji, plan treningu na siłownię czy poleciła film na wieczór, to oddelegowuję część niesamowicie istotnego wysiłku. Jadę na wakacje bo czuję, że muszę odpocząć. Wracam bardziej zmęczony. Zdjęcia z wyjazdu zobaczę kolejny raz za pół roku jak telefon zacznie narzekać na brak pamięci i coś trzeba będzie usunąć. Idę na siłownię bo wszyscy naokoło chodzą, internet wrzeszczy że to takie zdrowe. Po trzech miesiącach rezygnuję z karnetu, bo poszedłem dwa razy (chociaż plan od czatu GPT brzmiał genialnie!). Jeśli nie buduję wiezi z moimi decyzjami, to wszystko co robię zaczyna stawać się jałowe.&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;Dlaczego ta strona powstała&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Tymi moimi wpisami chcę nie tylko wypluć z siebie ten natłok myśli, nieustannie wijących się w mojej głowie, ale również i zachęcić innych do wskoczenia do tego zimnego, brnącego nurtu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sam jeszcze nie wiem gdzie mnie zaprowadzi. Być może ten projekt upadnie tak rychło jak powstał. Być może coś chcę sobie udowodnić. Być może chcę coś po sobie pozostawić.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Już od dłuższego czasu próbuję znaleźć swoje miejsce w chaosie trzeciej dekady XXI wieku. I będzie coraz trudniej. Odcinam się od wszelkiej maści algorytmów, serwisów społecznościowych mielących nasze dane by zarabiać krocie. Ale nie mam zamiaru wyjeżdżać do odludnej górskiej chaty jak Heidegger. Akceptuję to co jako ludzkość osiągnęliśmy, ze wszystkimi jego złymi i dobrymi aspektami. Jesteśmy w miejscu gdzie sztuczna inteligencja będzie stawać się coraz bardziej inteligentna, a my jako ludzie coraz mniej ludzcy. Jeśli mogę się przed czymś buntować to jedynie przed zaakceptowaniem tych zmian bez zastanowienia.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dlatego chcę aby ten serwis spełniał kilka założeń. Po pierwsze, zawsze był darmowy, wolny od reklam, sponsorów, spamu (również AI slopu). Po drugie nie zamierzam udostępniać tego na socialach, budować społeczności czy marki, zakładać podcastu czy kanału na youtube. Jeśli kiedyś odejdę od tych założeń, napisz do mnie maila i zacytuj te słowa.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Bez odbioru.&lt;/p&gt;
</content:encoded><media:thumbnail url="https://imbryczek.com/images/thumbs/exiles.webp" width="230" height="172"/><media:content url="https://imbryczek.com/images/exiles.jpg" medium="image" type="image/jpeg"><media:title type="plain">Sybiracy — Jacek Malczewski, 1891</media:title><media:description type="plain">Sybiracy — Jacek Malczewski, 1891</media:description></media:content><enclosure url="https://imbryczek.com/images/exiles.jpg" length="260266" type="image/jpeg"/></item></channel></rss>